عوامل فرهنگی-اجتماعی موثر بر کنش ایثارگرانه (مطالعه موردی: شهر قوچان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی قوچان

2 عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی قوچان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی میزان آمادگی ایثار مردم قوچان و عوامل موثر بر آن صورت گرفته است. روش تحقیق مورد استفاده برای این پژوهش پیمایش و ابزار مورد استفاده پرسشنامه بوده است که بخش آمادگی برای ایثار در قالب داستانک‌ها طرح شده است که از فرد خواسته میشود خود را در موقعیتی تصور کند و در قبال گروه های مختلف از جمله خانواده، خویشاوندان و .... موضع خود را در رابطه با کنش ایثارگرانه اعلام نماید. در طراحی این پژوهش از تیپولوژی کنش وبر، نظریه رفتار برنامه ریزی شده آجزن، نظریه یادگیری بندورا استفاده شده است. حجم نمونه در این پژوهش 323 نفر برآورد شده که در نواحی پنجگانه قوچان تکمیل گردیده است. بر اساس چهارچوب نظری پژوهش 4 عامل تاثر از رنج، امید به بازگشت یاری، احساس مسئولیت اجتماعی و فضای هنجاری خانواده برای آمادگی ایثار مورد سنجش قرار گرفت. آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که آمادگی ایثار با سن، جنسیت، وضعیت تاهل رابطه معناداری ندارد ولی با درآمد و تحصیلات همبستگی بالا و رابطه معناداری دارد. بدینصورت که هرچه درآمد افراد بیشتر باشد آمادگی ایثار نیز افزایش پیدا میکند. همچنین هرچه تحصیلات فرد بالاتر باشد آمادگی ایثار نیز افزایش میابد. در نهایت بیشترین عامل موثر در آمادگی ایثار مردم قوچان تاثر از رنج دیگری و پس از آن امید به بازگشت یاری، احساس مسئولیت اجتماعی و فضای هنجاری خانواده بوده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explanatory model for self-sacrifice readiness and altruistic actions (case study: Quchan people)

نویسندگان [English]

  • mohammad sharafzadeh bardar 1
  • hamed bakhshi 2
  • masoud imanian ardabili 3
1 PhD student of Islamic Azad University- Quchan branch
2 research staff of ACECR
3 proffessor asistant
چکیده [English]

The aim of current paper is to identifying altruistic readiness in people of Quchan and its effective factors. Weber's action typology, Ajzen's theory of planned behavior, and Bandura's learning theory were used in explaining altruistic readiness.The research was done with survey method with a researcher-made questionnaire. Wignetts were used for measuring altruistic readiness in the form of 7 short stories. Stratified random Sampling was used for selecting respondents and the sample size regarding Cochran’t formula was stimated to be 323 people. Based on the theoretical framework, four factors of Affection by another's suffering, hope for feuture help, feeling of social responsibility and normative environment of the family were measured for the altruistic readiness. the altruistic readiness has no significant relationship with age, gender, and marital status; but it significant relationship with income and education. As a result, the higher the income of the people, the greater the willingness to altruistic action. In addition, the higher a person's education, the more readiness for altruistic action. Finally, the most effective factor in the readiness for altruistic action in the people of Quchan was the affection of another's suffering, and after that, the hope of returning help, the sense of social responsibility, and the normative atmosphere of the family.

کلیدواژه‌ها [English]

  • altruistic readiness
  • Affection by another's suffering
  • hope for feuture help
  • feeling of social responsibility and normative environment

مراجع

احمدی, سیروس. (1388). بررسی نوعدوستی در روابط روزمره اجتماعی. مجله جامعه شناسی ایران, 87-108.
آقا یوسفی, علی رضا.و شقاقی,  فرهاد. و علی پور,  احمد. و کرباسی,  منیژه. و پناهی‌شهری, محمود. و ارکانی و دیگران. (1386). روانشناسی عمومی. تهران: پیام نور.
بهروان, حسین., & علیزاده, اعظم. (1386). بررسی فردگرایی و عوامل مؤثّر بر آن در بین دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد. علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد, 1-26.
بیرو, آلن. (1366). فرهنگ علوم اجتماعی. (ب. ساروخانی, مترجم) تهران: کیهان.
پارسا, محمد. (1385). زمینه نوین روانشناسی . تهران: بعثت.
جوادی یگانه, محمدرضا. (1383). دوراهی اجتماعی و عوامل مؤثر بر رفتار مردم در این موقعیت (رساله دکتری). تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
حاجیانی, ابراهیم. (1393). جامعه شناسی اخلاق. تهران: جامعه شناسان.
دربندی, علیرضا., & معیدفر, سعید. (1385). بررسی رفتار و نگرش جمع گرایانه شهروندان تهرانی. جامعه شناسی ایران, 34-58.
ذکایی, محمدسعید. (1376). دگرخواهی و جامعه شناسی. فرهنگ.
رفیع پور, فرامرز. (1377). آنومی یا آشفتگی اجتماعی در شهر تهران. تهران: سروش.
زنجانی زاده اعزازی, هما., عظیمی هاشمی, مژگان., & موفقی, بهاره. (1393). نوع دوستی جوانان در سطح دوستان(مطالعه موردی شهر مشهد). فصلنامه مطالعات جامعه شناختی جوانان, 67-86.
سروش, مریم. (1391). احساس مسؤولیت فردی و اجتماعی، دیگرخواهی و اعتماد اجتماعی مطالعه نوجوانان شیراز. جامعه شناسی کاربردی , 193-211.
سینگر, پیتر. (1400). دیگردوستی موثر. (آ. نیاکان, مترجم) تهران: نی.
شارع پور, محمود. (1379). نوع دوستی: مکانیسمی برای تقدم مصالح جمعی بر منافع فردی. تهران: اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی.
شارع پور, محمود., & آرمان, فاطمه. (1393). تأثیر سرمایه اجتماعی بر نوعدوستی در شهر تهران. امداد و نجات, 66-78.
صدویق سروستانی, رحمت الله., & عنبری, موسی. (1383). باورهای خرده فرهنگی و مشارکت امدادی در ایران. نامه علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
عبدالهی, محمد., & امینی, سعیده. (1386). تحلیل جامعه شناختی دگردوستی در ایران. مجله جامعه شناسی ایران, 28-50.
فروند, ژولین. (1393). نظریه های مربوط به علوم انسانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
کسلر, دیرک. (1394). نظریه های روز جامعه شناسی از ایزنشتاد تا پسامدرن ها. (کرامت الله. راسخ, مترجم) تهران: آگه.
کلانتری, صمد., ادیبی, مهدی., ربانی خوراسگانی, رسول., & احمدی, سیروس. (1386). بررسی بی تفاوتی و نوعدوستی در جامعه شهری ایران. دانشور رفتار, 27-35.
گلچین, مسعود., حسینی, محمدرضا., امام علیزاده, حسین., & عناصری, علی مراد. (1395). تحلیل تجربی رابطه عوامل اجتماعی با رفتارهای نوع دوستانه. مطالعات جامعه شناختی شهری, 85-112.
محسنی, منوچهر. (1379). بررسی آگاهی ها، نگرش ها و رفتارهای اجتماعی- فرهنگی در ایران. تهران: شورای فرهنگ عمومی.
مردانی ولدانی, مریم., کجباف, محمدباقر., قضایی, مریم., & داوودی, ایران. (1394). رابطه نوعدوستی با دینداری و جهت گیری مذهبی. اخلاق.
وثوقی, منصور., ازکیا , مصطفی., & فراهانی, رضا. (1397). تجددگرایی در شهر و رابطه ی آن با اخلاق نوع دوستانه با شهروندان؛ مطالعه ی موردی: جوانان 20 تا 35 ساله ی مشهد. مطالعات جامعه شناختی شهری, 1-30.
وصالی, سعید., عطری, فاطمه., کرمانی, مهدی., & محمدی, محمدرضا. (1401). کنش حمایتی، از سنت گرایی گزینشی تا عرفی نگری تقلیدی: ارایه یک نظریه داده بنیاد. علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد.
 
Broom, D. (2006). The evolution of morality. Applied Animal Behaviour Science, 20-28.
Datta, R. (2019). you only Get what you Give? A new Durkheimmian political economy of sacrifice. İstanbul University Journal of Sociology, 85-108.
Driver , E. D. (2001). self-evaluation and altruistic behavior, journal of social psychology. The Journal of Social Psychology, 393-394.
Einolf, C. (2006). The roots of altruism: A gender and life course perspective. University of Virginia.
Hill, M. (1997). Research Review: Participatory Research with Children. Child & Family Social Work, 171-183.
Huneycutt, A. (2013). Altruistic action and relationship satisfaction: exploring possible benefits of volunteering and altruism on couple relationships. California School of Professional Psychology.
Johnson, S. (2018). Dimensions of Altruism: Do Evaluations of Prosocial Behavior Track Social Good or Personal Sacrifice? School of Management.
Križ, K., & Skivenes, M. (2013). Systemic differences in views on risk: A comparative case vignette study of risk assessment in England, Norway and the United States (California). Children and Youth Services Review.
Krupp, D. B., & Maciejewski, W. (2022). The evolution of extraordinary self-sacrifice. Scientific reports, 1-10.
Mujcic, R., & Frijters, P. (2011). Altruism in society: Evidence from a natural experiment involving commuters.
Nowak, M., & Highfield, R. (2011). Super cooperators: Altruism, evolution and mathematics (or, why we need each other to succeed). Text Publishing.
Piliavin, J., & Charng, H.-W. (1990). Altruism: A review of recent theory and research. Annual review of sociology, 27-65.
Singh, N., & Krishnan, V. R. (2008). Self‐sacrifice and transformational leadership: mediating role of altruism. Leadership & Organization Development Journal, 261-274.
Thaler, K. (2012). Norms about intimate partner violence among urban South Africans: A quantitative and qualitative vignette analysis. CSSR Working.
Tornero, E., Sánchez-Romera, J. F., Morosoli, J., Vázquez , A., Gómez, Á., & Ordoñana, J. (2018). Altruistic Behavior among Twins : Willingness to Fight and Self-Sacrifice for Their Closest Relatives. Hum Nature.
Vearrier, L. (2020). Enlightened self-interest in altruism (ESIA). Springer Netherlands.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار