شناسایی مولفه‌های الگوی فرهنگ سازمانی بالنده جهاد دانشگاهی: یک پژوهش کیفی

لعل عوض پور, میثم; سلیمان پور عمران, محبوبه; افراسیابی, رویا

شناسایی مولفه‌های الگوی فرهنگ سازمانی بالنده جهاد دانشگاهی: یک پژوهش کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

² دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

³ استادیار گروه علوم تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.

چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی بالنده در جهاد دانشگاهی خراسان رضوی انجام شده است. مطالعه از نوع کیفی و اکتشافی بوده و تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل مضمون بازتابی بر اساس رویکرد براون و کلارک و به‌صورت استقرایی انجام گرفت. در این پژوهش، فرهنگ سازمانی بالنده به‌عنوان الگویی زمینه‌مند از ارزش‌ها، معانی و رویه‌های سازمانی تعریف می‌شود که از طریق یادگیری مستمر، توانمندسازی اعضا، انعطاف‌پذیری ساختاری و حمایت از نوآوری، ظرفیت رشد و انطباق پایدار سازمان را تقویت می‌کند. این تعریف با الهام از چارچوب‌های نظری رایج فرهنگ سازمانی (نظیر شاین، دنیسون و کامرون و کویین) و بر پایه تحلیل داده‌های تجربی، به‌صورت بومی‌سازی‌شده صورت‌بندی شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش 17 نفر از خبرگان مرتبط با جهاد دانشگاهی خراسان رضوی بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس معیارهای تجربه و آگاهی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری، ضبط و نسخه‌نویسی شد و فرایند تحلیل در شش مرحله‌ی تحلیل مضمون انجام گرفت. مسیر تحلیلی به‌صورت منسجم از کدهای اولیه به مقولات، زیرمضمون‌ها و در نهایت مؤلفه‌های نهایی سامان‌دهی شد. برای افزایش اعتبار یافته‌ها، از راهبردهای بازبینی بازخورد مشارکت‌کنندگان، بازبینی میان‌رمزگذاران و نگهداری مسیر اعتبار استفاده گردید. یافته‌ها به شناسایی هفت مؤلفه‌ی اصلی فرهنگ سازمانی بالنده شامل ارزش‌های سازمانی، روابط انسانی، یادگیری و توسعه‌ی حرفه‌ای، خلاقیت و نوآوری، ساختار چابک، مدیریت و سیاست‌گذاری منجر شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identifying the components of the evolving organizational culture model of the Academic Jihad: A qualitative study

نویسندگان [English]

MEISAM lalavazpour ¹
Mahboubeh Soleimanpouromran ²
Roya Afrasiabi ³

¹ PhD student in Educational Management, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran.

² Associate Professor, Department of Educational Sciences, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran .

³ Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran.

چکیده [English]

This study aimed to identify the components of a flourishing organizational culture model in the Academic Jihad of Razavi Khorasan Province. The research adopted a qualitative and exploratory design and employed reflexive thematic analysis based on the Braun and Clarke framework to analyze the data. In this study, a flourishing organizational culture is operationally defined as a cultural pattern that, through continuous learning, member empowerment, structural flexibility, and targeted support for innovation, enhances organizational capacity growth and sustainable adaptability. The study sample comprised 17 experts affiliated with the Academic Jihad of Razavi Khorasan, selected through purposive sampling based on experience and domain knowledge. Semi-structured interviews were conducted, audio-recorded, and transcribed verbatim. Data analysis followed the six phases of thematic analysis. A coherent analytic trajectory was documented, moving from initial coding (415 codes) to focused/axial codes (292 codes), initial categories (46 categories), sub-themes (29 sub-themes), and final themes (7 themes). Coding and data management were carried out using MAXQDA software. To enhance research rigor, three strategies were employed: participant feedback review, inter-coder review by two researchers, and maintenance of an audit trail. The findings identified seven core components of a flourishing organizational culture: organizational values, human relations, learning and professional development, creativity and innovation, agile structure, management, and policymaking. Considering the study’s limitations and the scope of transferability, the findings are interpreted within the specific organizational context studied, and any generalization to other units requires further comparative and complementary research.

کلیدواژه‌ها [English]