آینده جهان اسلام در نظم نوین جهانی: تحلیل ظرفیت‌ها و سناریوهای محتمل بر پایه چارچوب آینده‌پژوهی در اندیشه سیاسی مقاومت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی،‌ ‌واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی،‌ ‌تاکستان، ایران.

2 استادیار گروه علوم سیاسی واحد تاکستان ،دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.

3 استادیار گروه علوم سیاسی واحد تاکستان ، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.

4 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.

چکیده

جهان اسلام در دهه‌های اخیر با پیچیدگی‌های ژئوپلیتیکی، رقابت قدرت‌های جهانی، دگرگونی‌های اجتماعی و ظهور بازیگران غیردولتی مواجه بوده است. باوجود طرح گسترده اهمیت ظرفیت‌های تمدنی، فرهنگی و راهبردی مسلمانان، هنوز در ادبیات علمی، آینده جهان اسلام در قالب سناریوهای نظام‌مند به ویژه اندیشه سیاسی و منطق مقاومت کمتر تحلیل شده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی سناریوهای محتمل در آینده جهان اسلام و شناسایی ظرفیت‌های مؤثر بر مسیرهای پیش‌رو برای مقاومت انقلابی، از روش آینده‌پژوهی مبتنی بر سناریوسازی بهره می‌گیرد. داده‌ها بر اساس تحلیل کیفی منابع علمی، اسناد، و آثار معتبر حوزه مطالعات اسلامی و ژئوپلیتیک جهان اسلام گردآوری شده‌اند. ابتدا ظرفیت‌های کلیدی جهان اسلام شناسایی و طبقه‌بندی شدند و سپس با بهره‌گیری از منطق عدم‌قطعیت‌ها و پیشران‌ها، پنج سناریوی اصلی مشتمل بر «شعب ابی‌طالب»، «خندق»، «صلح حدیبیه»، «فتح مکه» و «تبوک» طراحی گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد آینده جهان اسلام وابسته به نحوه بهره‌گیری از ظرفیت‌های تمدنی، انسجام داخلی، قدرت اجتماعی و میدان‌داری در نظم جدید جهانی برپایه اندیشه و منطق مقاومت انقلابی است. این سناریوها تصویری ساختارمند از وضعیت‌های ممکن ارائه می‌دهند که می‌تواند در تصمیم‌سازی سیاست‌گذاران و مراکز راهبردی جهان اسلام راهگشا باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Scenarios of the Islamic world in the new world order، From the perspective of political thought of resistance

نویسندگان [English]

  • ghadir ghanizadeh 1
  • Dr. Gholamreza Naghavi 2
  • Dr. Seyed Asadollah Athari 3
  • Dr. Fazel Faizi 4
1 PhD student in Political Science, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Political Science, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran.
چکیده [English]

The political geometry of the world is taking shape in two poles, the resistance and ‎domination fronts. The pillars of the geometry of the world order take shape in the geography ‎of people's thoughts and ideas before political or natural geography. In other words, the ‎political form of the world is revealed in the background of thoughts. The Islamic world does ‎not have the necessary power to control its capacities to support possible future scenarios.. To ‎this end, the present research aims to investigate and utilize capacities for future scenarios in ‎the Islamic World by creating intellectual and practical capacity for the resistance front to ‎achieve a new approach with an emphasis on the Islamic attitude. This research uses the ‎scenario development method for future perspective. The thought of resistance has been ‎successful in estimating the capacities and predicting the future scenarios of the Islamic world ‎and fielding these two categories. The thought of Islamic resistance as a successful paradigm ‎has succeeded over other thoughts due to the expansion of the idea of resistance inspired by ‎the Islamic Revolution of Iran. Therefore, the effective use of the capacities to advance the ‎scenarios of the Islamic world is a necessity for the presence of the resistance front in the ‎global geometry.‎

کلیدواژه‌ها [English]

  • ‎ Geometry of the new world order
  • ‎‏ ‏Islamic world ‎
  • ‎‏ ‏Scenarios of the Islamic world‎‎
  • ‎‏ ‏‎‎ ‎From the perspective of political thought of resistance

مراجع

- قرآن کریم
- افتخاری، اصغر (1399). مقاومت در اسلام: نظریه و الگو. تهران: اندیشه‌سازان نور.
- اوده، ا. (2022). مقاومت و امپریالیسم در غرب آسیا. مطالعات عربی، 44(3–4)، 211–234.
-بیانات در دیدار بسیجیان، 6/9/1398.
- بوزان، باری (2023). جهان پساغربی. کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج.
- پرورش، محسن. (1398). ظرفیت‌سازی در اربعین. قابل بازیابی از https://ensani.ir.
- جلالی، رضا و مجد، مهدی. (1395). نظم نوین جهانی و تأثیر آن بر منطقه خاورمیانه. پژوهشنامه روابط بین‌الملل، 9(34)، 43–64.
- حافظ‌نیا، محمدرضا (1399). مطالعات بنیادی و کاربردی جهان اسلام. فصلنامه جهان اسلام، 2(1).
- رحیم‌نیا و معمار (1392) در مباحث سناریونگاری، پیشران را «متغیرهای اثرگذاری که تغییرات کلیدی را موجب می‌شوند» تعریف کرده‌اند.
- رشیدی آل‌هاشم، سید محمدرضا. (1402). قدرت نرم فرهنگی. تهران: موسسه چاپ و انتشارات افسری امام حسین (ع).
--رضایی، مجید؛ و هاشمی، سیدمحمدعلی. (1391). بازخوانی قاعده نفی سبیل با رویکرد اندیشه‌های امام خمینی.
- رکابیان، ر؛ و پورحسن، م. (1400). گفتمان مقاومت و گام دوم انقلاب اسلامی. پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 10(4)، 235–261.
-سیاوشی‌پور، غلامرضا. رشیدی آل‌هاشم، سید. محمدرضا؛ و حافظی‌صفت، محمد. (1399). شناسایی مؤلفه‌های گفتمان مقاومت انقلابی شهدا. فصلنامه پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، سال دهم، بهار و تابستان 1399، شماره 21.
-- شریعت، فرشاد؛ و قلی‌پور، محسن. (1401). تبیین مفهوم مقاومت در اندیشه سیاسی امام خمینی. جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، 10(20)، 1–28.
-مرادی‌پور و نوروزیان (1384) پیشران را «عوامل بنیادینی می‌دانند که تغییر را ایجاد کرده و حرکت آینده را جهت می‌دهند.
Naseem, V. (2016). Islamic Leviathan. Oxford University Press.
Esposito, J. (2018). Islam and the Future of World Order. Oxford University Press.
Khamenei, A. (2018–2022). Speeches. khamenei.ir
Esposito, J. (2018). Islam and the Future of Tolerance. Oxford University Press.
Hinnebusch, R. (2021). The International Politics of the Middle East. Manchester University Press.
Nasr, V. (2016). Islamic Leviathan: Islam and the Making of State Power. Oxford University Press.
Nasr, V. (2016). Islamic Leviathan: Islam and the Making of State Power. Oxford University Press.
Schwartz, P. (1996). The Art of the Long View. Doubleday.
Bacevich, A. (2020). The Age of Illusions. Macmillan.
Bishop, P., & Hines, A. (2012). Teaching about the Future. Palgrave.
Ayoob, M. (2019). The Many Faces of Political Islam. University of Michigan Press.
United Nations Development Programme. (2009). Capacity development: A UNDP primer
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2006). The challenge of capacity development.
Mann, M. (1984). The autonomous power of the state. European Journal of Sociology
Esposito, J. (2018). Islam and the future of tolerance. Oxford University Press.
Nasr, V. (2016). Islamic Leviathan. Oxford University Press.
Buzan, B. (2023). The making of a post-Western world. Cambridge University Press.
Esposito, J. (2021). The future of Islam and world politics. Oxford University Press.
Jervis, R. (1978). Cooperation under the security dilemma. World Politics, 30(2), 167–214.
Kaplan, R. (2012). The revenge of geography. Random House.
McFate, S. (2019). The new rules of war. William Morrow.
Mearsheimer, J. (2001). The tragedy of great power politics. W. W. Norton.
Mearsheimer, J. (2014). Can China rise peacefully? The National Interest.
Miller, R., & Zunes, S. (2020). Resistance movements in West Asia. Middle East Policy, 27(4), 44–62.
Morgenthau, H. (1948). Politics among nations. Knopf.
Waltz, K. (1979). Theory of international politics. Addison-Wesley.
پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی
دوره 15، شماره 31
شهریور 1404
صفحه 24-1

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار