رصد تحولات فرهنگی به منظور ارائه الگوی راهبردی با تأکید بر مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر آینده حوزه فرهنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال

2 دانشیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال

3 دانشجوی دکتری مدیریت فرهنگی دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی تهران شمال

چکیده

هدف از پژوهش حاضر رصد تحولات فرهنگی به منظور ارائه الگو راهبردی با تاکید بر مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر آینده حوزه فرهنگ با استفاده از نظریه داده بنیاد است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل خبرگان آگاه از موضوع در زمینه فرهنگ و تحولات فرهنگی بود. به منظور مصاحبه ابتدا از نمونه‌گیری نظری و در ادامه از تکنیک گلوله‌ برفی استفاده شد. در این تحقیق از روش کد گذاری داده ها از نوع باز، محوری و انتخابی استفاده شد. سپس از بین کدهای اولیه در مرحله دوم کدگذاری باز تعداد 311 کد شناسایی و در مرحله کدگذاری محوری 67 کد در قالب 5 مقوله (شرایط علی، شرایط زمینه ای، شرایط مداخله ای، راهبردها، پیامدها) دسته‌بندی شدند و در نهایت منجر به ارائه یک مدل شد. همچنین در ادامه با توجه به نتایج مصاحبه ها 15 عامل از عوامل کلیدی تأثیرگذار بر آینده حوزه فرهنگ (حقوق فرهنگی، عوامل و مؤلفه‌های ساختاری، عوامل مدیریتی، موانع سیاسی سیاست‌گذاری، خط‌مشی گذاری فرهنگی، امکانات و ظرفیت‌های فرهنگی، خلاقیت و تولید فرهنگی، تهاجم فرهنگی، کمیت و کیفیت خدمات فرهنگی، مشارکت فرهنگی، پویایی فرهنگی، شرایط محیط کلان، ضرورت تفکر در مورد آینده، نظارت و ارزیابی، توانمندسازی بخش فرهنگی شناسایی شد که با توجه به نتایج پژوهش حاضر باید به صورت ویژه به این عوامل پرداخته شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Monitoring cultural developments in order to provide a strategic model with an emphasis on the most important factors affecting the future of culture

نویسندگان [English]

  • Dr Esmail Kavousy 1
  • Dr. Hossein Muzaffar 2
  • Dr. Abbas Ali Qayyumi 2
  • hosein fallah delavar 3
1 Professor, Department of Cultural Management and Planning, Faculty of Management, Islamic Azad University, Tehran North Branch
2 Associate Professor, Department of Cultural Management and Planning, Faculty of Management, Islamic Azad University of North Tehran
3 PhD student in Cultural Management, School of Management, Islamic Azad University of North Tehran
چکیده [English]

The purpose of the current research is to monitor cultural developments in order to provide a strategic model with an emphasis on the most important factors influencing the future of the culture field using the data theory of the foundation. The statistical population of this research included experts who are knowledgeable about culture and cultural developments. For the purpose of interviews, theoretical sampling was used first, and then the snowball technique was used. In this research, open, central and selective data coding methods were used. Then, from among the primary codes in the second stage of open coding, 311 codes were identified and in the axial coding stage, 67 codes were categorized in the form of 5 categories (causal conditions, background conditions, intervention conditions, strategies, consequences) and finally led to the presentation of a became a model.Also, according to the results of the interviews, 15 key factors affecting the future of the culture field (cultural rights, structural factors and components, management factors, political barriers to policy making, cultural policy making, cultural facilities and capacities, creativity and cultural production, invasion Cultural, the quantity and quality of cultural services, cultural participation, cultural dynamics, macro environment conditions, the necessity of thinking about the future, monitoring and evaluation, the empowerment of the cultural sector were identified, which should be specially addressed according to the results of the current research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Cultural changes"
  • "strategic model"
  • "future
  • culture"
ابراهیم پور، داود؛  نجف زاده، اسماعیل؛  ماندگار، علی (1393). رصد جریان‌های تأثیرگذار فرهنگی اجتماعی حاکم بر استان آذربایجان غربی - با استفاده از روش کیو، محل انتشار: دومین کنفرانس ملی جامعه شناسی و علوم اجتماعی.
اسلاتر، ریچارد (1390)، نواندیشی برای هزاره نوین مفاهیم، روش‌ها و ایده‌های آینده‌پژوهی، تدوین توسط حمید رهنما و محمدحسین شمسایی، با ترجمه عقیل ملکی فر، سید احمد ابراهیمی و وحید وحیدی مطلق، تهران، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
استراس، آنسیم؛ کوربین، جولیت (1390). اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی رویه‌ها و شیوه‌ها. ترجمه: بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
اجلالی، پرویز (1379). سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی فرهنگی در ایران، تهران، نشر آن.
حسین لی، رسول (1381). اصول و مبانی سیاست فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران، تهران، نشر آن.
رضایی، علی اکبر؛ شادالویی، نوریه (1392). بررسی تحول فرهنگی در سازمان‌ها و نهادهای فرهنگی کشور، نشریه: مدیریت فرهنگی، دوره 7، شماره 21، صفحات 1-23.
زارعیان، آرمین؛ ستارزاده، مریم (1390). رهیافتی در باب چگونگی و ماهیت آینده‌پژوهی، مجله دانشکده پرستاری ارتش، دوره 11، شماره 1.
شورای عالی انقلاب فرهنگی (1371)، اصول سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، تهران، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
صالحی امیری، سید رضا؛ کاوسی، عباس (1387). مقدمه‌ای بر مراحل اجرایی برنامه‌ریزی جامع فرهنگی، جلد پژوهشنامه 28، تهران، پژوهشکده تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
عنبری، موسی (1389). تطور مفهومی رصد فرهنگی، تهران، راه دان.
کی نژاد، محمدعلی (1387)، رصد فرهنگی مقدمه مهندس فرهنگی است، تهران، سایت راسخون.
مافی، مریم؛ دارچینیان، حمیدرضا (1394). بررسی و احصاء مؤلفه‌های فرهنگی تأثیرگذار بر تعمیق همبستگی اجتماعی خرده‌فرهنگ‌های قومی قزوین با (رویکرد دیده‌بانی‌ فرهنگی)، کنفرانس بین‌المللی مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی، ترکیه – استانبول، شرکت مدیران ایده پردازان پایتخت ایلیا.
محسنی، منوچهر (1396). بررسی در جامعه‌شناسی فرهنگی ایران، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
محمودزاده، امیر؛ محبوب فر، محمدرضا (1391). آینده‌پژوهی در جمهوری اسلامی ایران و چالش‌های پیش روی اهداف توسعه افق 1404، اولین همایش ملی آینده‌پژوهی، تهران، شرکت یادگار درخشان آریا.
مخبر دزفولی، محمدرضا (1385). ضرورت رصد فرهنگی، مهندسی فرهنگی، شماره 3.
مقیسه، رضا؛ مؤمنی زاهد، مهرداد؛ مقرونی، محمد؛ یوسفی، صادق (۱۳۹۲)، الگوی تفکر و نگاه راهبردی برای آینده سازی در اندیشه امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، دومین همایش ملی آینده‌پژوهی، تهران، شرکت یادگار درخشان آریا.
ناظمی اشنی، امیر؛ قدیری، روح اله (1385). آینده‌نگاری از مفهوم تا اجرا، تهران، انتشارات مرکز صنایع نوین.
نقش، امیررضا (1396)، طراحی الگوی ارزیابی و انتخاب روش‌های آینده‌نگاری در چرخه سیاست‌گذاری فرهنگی، طرح پژوهشی،  تهران، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
همایون، محمدهادی؛  وزین پور نادر (1387). درآمدی بر مفهوم و روش سیاست‌گذاری فرهنگی درس‌هایی برای سیاست‌گذاران، اندیشه مدیریت 2،  شماره 2.
Bryson, John M. (2018). Strategic planning for public and nonprofit organizations: A guide to strengthening and sustaining organizational achievement. Vol. 5. New Jersey: John Wiley & Sons.
Cameron, K. S. , & Quinn, E. R. (2006). Diagnosing and changing organizational culture. Revised Edition, San Fransisco: Jossey-Bass, 16.
Deal, T. , & Kennedy, A. (2000). Corporate Cultures. Perseus Publishing. https://changingminds. org/explanations/culture/deal_kennedy_culture. htm
Dogutas, A. (2020). Effectiveness of School and Family on Enculturation: Perceptions of Students. American Journal of Qualitative Research, 4(3), 83-91. https://doi. org/10. 29333/ajqr/8559
Lumpkin, A. (2014). The Role of Organizational Culture on and Career Stages of Faculty. The Educational Forum, 78(2), 196-205.
Matsumoto, D. , & Juang, L. (2016). Culture and psychology. Nelson Education.
Tübke, A. J. , Gavigan, K. , & Ducatel, P. (2001). Moncada-Paterno-Castello. Strategic Policy. EUR: IPTS Technical report Series EUR.
Tylor, Edward. (1871). Primitive Culture. Vol 1. New York: J. P. Putnam's Son.