فراتحلیل رابطه دینداری با شادکامی در ایران پس از انقلاب اسلامی ایران (از سال 1382 تا 1399)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز، ایران

2 کارشناس ‌ارشد جامعه شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

این پژوهش به بررسی مطالعات دینداری با شادکامی در جمهوری اسلامی ایران با استفاده از رویکرد فراتحلیل می‏پردازد. جامعه آماری پژوهش، شامل پایان‏ ‏نامه‎های کارشناسی ارشد، دکترا و مقالات مرتبط با دینداری و شادکامی بود که تعداد 39 مطالعه با استفاده از روش نمونه‏گیری غیرتصادفی هدفمند به ‏عنوان نمونه وارد فرایند فراتحلیل شدند. ضریب اندازه اثر با به کارگیری نرم افزار CMA2 مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داده‏است اندازه اثر مطالعات دینداری با شادکامی معادل 410/0 بدست آمده است که بر اساس معیار کوهن در حد متوسط ولی رو به بالا تفسیر می‏شود. نتایج پژوهش همچنین نشان داده است که هر چقدر از زمان انقلاب اسلامی ایران می‎‏گذرد میزان رابطه دینداری با شادکامی در حال افزایش است و این نشان می‏‏دهد که دینداری از مهم‏ترین متغیرهای مرتبط با شادکامی در جمهوری اسلامی ایران می‏‏باشد، و نشان از اهمیت دینداری در بروز شادکامی در میان افراد جامعه می‏باشد. همچنین نتایج حاصله نشان داد که رابطه بین تمام ابعاد دینداری با شادکامی معنادار است این در حالی است که بعد اعتقادی و مناسکی دینداری بیشترین رابطه را با شادکامی دارد اما ابعاد پیامدی و تجربی رابطه پایینی با شادکامی داشته‌اند. بنابراین با در نظر گرفتن شرایط اجتماعی جامعه ایران و مطالعاتی که در این زمینه انجام شده است شادکامی به‌عنوان یک پدیده اجتماعی تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله دینداری شهروندان است. در نهایت نتایج تحقیق نشان داده است شهروندانی که به مسائل دینی اعتقاد دارند و به آنها عمل می‏کنند دارای شادکامی بالاتری نسبت به بقیه هستند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Meta-analysis of relationship of religiosity and happiness in Iran after the Islamic Revolution of Iran (From 2003 to 2022)

نویسندگان [English]

  • masomeh bagheri 1
  • hasan Shojaie 2
1 Associate Professor of Sociology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Master of Sociology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

This study examines the studies of religiosity with happiness in the Islamic Republic of Iran using a meta-analysis approach. The statistical population of the study included master's theses, doctoral dissertations and articles related to religiosity and happiness. A total of 39 studies entered the meta-analysis process using purposive non-random sampling as a sample. The effect size coefficient was evaluated using CMA2 software. The results show that the magnitude of the effect of religiosity studies with happiness is equal to 0.410, which is interpreted as moderate but up according to Cohen's criterion. The results of the study also show that as the time of the Islamic Revolution of Iran, the relationship between religiosity and happiness is increasing and this shows that religiosity is one of the most important variables related to happiness in the Islamic Republic of Iran. The results also showed that the relationship between all dimensions of religiosity and happiness is significant, while the doctrinal and ritual dimension of religiosity has the most relationship with happiness, but the consequential and experimental dimensions have a low relationship with happiness. Therefore, considering the social conditions of Iranian society and studies conducted in this field, happiness as a social phenomenon is affected by various factors, including the religiosity of citizens, so this factor in interaction with other factors in society affects the happiness of citizens. Research has shown that citizens who believe in and practice religious issues are happier than others.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Happiness
  • Religiosity
  • Meta-analysis
  • Islamic Republic of Iran

مراجع

  1. آرگایل، مایکل (1382)، روان‏شناسی شادی، ترجمه مهرداد کلانتری، فاطمه بهرامی، حسن پالاهنگ، مسعود گوهری و حمیدطاهر نشاط دوست، اصفهان، انتشارات جهاد دانشگاهی.
  2. ارجمند سیاهپوش، اسحاق؛ رضاپور، داریوش و حسن‏پور افرینه، خدیجه (1397)، بررسی میزان نشاط اجتماعی نوجوانان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) شهر پلدختر و عوامل اجتماعی موثر بر آن، فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، دوره 13، شماره 2، 162-
  3. اعزازی، سید مسعود و ابراهیم‏پور، حبیب (1396)، بررسی نقش دینداری در توسعه کارآمدی معلمان دبیرستان‏های اردبیل، مجله روانشناسی مدرسه، دوره 6، شماره 4، 24-
  4. الماسی جزی، زهرا (1392)، بررسی عوامل موثر بر نشاط اجتماعی در بین نوجوانان (مورد مطالعه: دانش‏آموزان مقطع متوسطه شهرستان شاهین‏شهر)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما (مهربان پارسامهر)، دانشگاه یزد، دانشکده علوم اجتماعی، گروه جامعه‏شناسی.
  5. الیاسی، محمدحسین (1385)، عوامل موثر بر شادکامی دانشجویان بسیجی، فصلنامه مطالعات بسیج، سال نهم، شماره 33، 34-
  6. انتظاری، علی و مهری، نادر (1392)، درآمدی بر فراتحلیل؛ با نگاهی به قابلیت فراتحلیل در پژوهش‏های علوم اجتماعی در ایران، تهران، انتشارات جامعه‏شناسان.
  7. اونق، نازمحمد؛ حقی، ناصر و صوفی خجسته، عبدالخلیل (1398)، بررسی رابطه بین میزان دینداری با میزان مدارای اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه‏های شهر کلاله، مطالعات جامعه‏شناسی، سال یازدهم، شماره 42، 124-
  8. بادی، فاطمه و صالحی، مهدی (1399)، بررسی رابطه پایبندی مذهبی و عزت نفس با شادکامی دانش‎آموزان سال سوم دوره متوسطه شهرستان بندر گز، فصلنامه راهبردهای نو در روان‏شناسی و علوم تربیتی، دوره دوم، شماره 6، 24-13.
  9. بحری نجفی، فاطمه و میرشاه نجفی، سیدابراهیم (1394)، تأثیر ابعاد باورهای مذهبی بر شادی معلمان ابتدایی در محیط کار، دانش و پژوهش در روان‎شناسی کاربردی، سال شانزدهم، شماره 4، پیاپی 62، 113-
  10. بخارایی، احمد؛ طالبی، محمدعلی و محتشم، صدرالله (1395)، مطالعه میزان نشاط اجتماعی در شهر بوشهر و عوامل اجتماعی موثر بر آن (مؤلفه‏های مورد بررسی اعتماد اجتماعی و دینداری)، مطالعات علوم اجتماعی ایران، سال سیزدهم، شماره چهل و هشتم، 36-
  11. بهادری خسروشاهی، جعفر (1396)، رابطه حمایت اجتماعی و شادکامی با دین‏داری، دوفصلنامه علمی- ترویجی علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، سال پنجم، شماره 9، 14-
  12. حاجی‏زاده میمندی، مسعود و ترکان، رحمت‏اله (1394)، بررسی میزان و عوامل فرهنگی- اجتماعی مرتبط با نشاط اجتماعی (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه یزد)، مطالعات جامعه‏شناختی شهری، سال پنجم، شماره‎ی 16، 86-
  13. حقیقتیان، منصور (1394)، عوامل اجتماعی موثر بر شادمانی اجتماعی معلمان شهر اصفهان، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال چهارم، شماره 16، 256-
  14. حیدری رفعت، ابوذر و عنایتی‏نوین‏فر، علی (1389)، رابطه بین نگرش دینی و شادکامی در بین دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس، روانشناسی و دین، سال سوم، شماره چهارم، 72-
  15. جامه‎شورانی، مریم (1392)، مطالعه رابطه دینداری با احساس شادمانی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما (سید حسین سراج‏زاده)، دانشگاه خوارزمی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه علوم اجتماعی، رشته پژوهش علوم اجتماعی.
  16. چوقادی، فریبا (1389)، مطالعه عوامل روانی اجتماعی موثر بر شادی زنان شهرضا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما (سید احمد احمدی)، دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه علوم اجتماعی، رشته مطالعات زنان.
  17. دانا، عبدالرحمن (1399)، بررسی تأثیر عوامل اجتماعی معلمان در شهرستان مهاباد، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: نیره جاویدانی، دانشگاه پیام نور استان همدان، مرکز پیام نور همدان، رشته جامعه‏شناسی.
  18. دانش، رضا (1396)، مطالعه جامعه‏شناختی نشاط اجتماعی معلمان در شهر کرج، پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما (مسعود گلچین)، دانشگاه خوارزمی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، رشته جامعه‏شناسی.

 

  1. ذهبی، عاطفه (1394)، بررسی تأثیر رابطه میان دینداری و سرمایه اجتماعی بر میزان نشاط اجتماعی در میان گردشگران مذهبی ایرانی (مورد مطالعه شهر مشهد)، دوفصلنامه علمی- پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، سال 7، شماره 14، 91-
  2. رضاها، مرجان (1394)، بررسی رابطه دینداری و شادکامی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود، پایان‏تامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما (لادن مقدم)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات شاهرود، رشته روانشناسی عمومی.
  3. رضاداد، نجمه؛ آقا محمدیان شعرباف، حمیدرضا و کارشکی، حسین (1397)، نقش تعدیل‏کننده جهت‏گیری مذهبی اسلامی در رابطه مسئولیت‏پذیری چندبعدی با شادکامی دینی متأهلین، دوفصلنامه علمی- پژوهشی دین و ارتباطات، سال بیست و پنجم، شماره 2 (پیاپی 54)، 110-
  4. رضادوست، کریم؛ فاضلی، عبدالله و مقتدایی، فاطمه (1393)، بررسی عوامل اجتماعی موثر بر میزان نشاط در استان خوزستان، فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، دوره8، شماره 3، 46-
  5. روحانی، عباس و معنوی‏پور، داود (1387)، رابطه عمل به باورهای دینی با شادکامی و رضایت زناشویی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد مبارکه، دانش و پژوهش در روان‏شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان (اصفهان)، شماره 35 و 36، 206-
  6. زارع، بهنام (1390)، بررسی شادکامی و عوامل موثر بر آن (مطالعه موردی: شهر کرمان)، پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما (مهدی امیرکافی)، دانشگاه شهدی باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، بخش علوم اجتماعی، رشته علوم اجتماعی، گرایش جامعه‏شناسی.
  7. سمیعی اصفهانی، علیرضا؛ پوردانش، سامر و دانش، حسین (1397)، عوامل مؤثر بر نشاط اجتماعی معلمان (مطالعه موردی)، جامعه‏شناسی آموزش و پرورش، شماره 6، 200-
  8. شجاعی، احمد (1397)، بررسی ارتباط نگرش و التزام عملی به نماز با میزان شادکامی دانشجویان (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه محقق اردبیلی)، فرهنگ در دانشگاه اسلامی 26، سال 8، شماره اول، 106-
  9. صادقی، علی‏رضا؛ موسوی سروینه باغی، الهه سادات و پاستون، زهرا (1397)، بررسی معناداری جهت‏گیری مذهبی و شادکامی در بین شهروندان استفاده‌کننده از فضاهای عمومی شهری، نمونه موردی: شهر مشهد، نشریه پژوهش و برنامه‏ریزی شهری، سال 9، شماره پیاپی 34، 168-
  10. صالحی صدقیانی، جمشید؛ سبحانی‏فرد، یاسر؛ فرهمند، وحید و اخوان خرازیان، مریم (1394)، بررسی نقش رفتار دیندارانه بر میزان بروز رفتار شاد در افراد، فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، سال دهم، شماره 37، صص 104-
  11. عابدی، احمد؛ شواخی، علیرضا و تاجی، مریم (1387)، رابطه بین ابعاد دینداری با شادی دانش‎آموزان دختر دوره متوسطه شهر اصفهان، دوفصلنامه مطالعات اسلام و روانشناسی، سال 1، شماره 2، 58-
  12. عبدالهی، بهناز؛ هاشمی، زهرا و نقش، زهرا (1397)، مطالعه نقش واسطه‏ای خودمهارگری در رابطه بین دینداری با شادکامی، فرهنگ در دانشگاه اسلامی 26، سال 8، شماره اول،
    50-
  13. طولابی، زینب؛ پوراشرف، یاسان‏الله و عباس‎پور، حیدر (1396)، فراتحلیل مطالعات فرسودگی شغلی در سازمان‏های آموزشی ایران؛ مطالعه موردی: مدارس ایران، فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 135: 100-
  14. فتاحی، راضیه؛ نشاط‏دوست، حمیدطاهر؛ ربیعی، مهدی و شریفی، مهدی (1390)، بررسی رابطه بین شادکامی و گرایش‎های معنوی در دانشجویان دانشگاه اصفهان، دوفصلنامه علمی- پژوهشی اسلام و روانشناسی، سال 5، شماره 8، صص 98-
  15. فرشادفر، احمد (1399)، رابطه دین‏داری، نگرش و جهت‏گیری مذهبی با شادکامی در جامعه ایران(مطالعه موردی)، اسلام و پژوهش‏های روان‏شناختی، سال 6، شماره اول، پیاپی 13، 119-
  16. قربانی‏زاده وجه‏الله و سیدطه حسن نانگیر (1393)، راهنمای کاربردی فراتحلیل با نرم افزار CMA2، تهران، انتشارات جامعه‏شناسان.

 

  1. قربانی‌زاده، وجه الله، عباس پور، جعفر، خیر اندیش، مهدی (1395) فراتحلیل عوامل موثر در استقرار دولت الکترونیک ایران، فصلنامه مطالعات منابع انسانی، سال 6، شماره 19، 26-1.
  2. قمری، محمد (1389)، بررسی رابطه دین‏داری و میزان شادمانی در بین دانشجویان به تفکیک جنسیت و وضعیت تأهل، روان‎شناسی و دین‏، سال 3، شماره 3، 91-
  3. کاظمیان‏مقدم، کبری و مهرابی‎زاده‏هنرمند، مهناز (1388)، بررسی رابطه نگرش مذهبی با شادکامی و سلامت روانی دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان، روان‏شناسی دین، سال 2، شماره 4، 174-
  4. کشاورز، امیر و وفاییان، محبوبه (1386)، بررسی عوامل تأثیرگذار بر میزان شادکامی، روان‎شناسی کاربردی، دوره‏ی دوم، شماره 5، 62-
  5. کیا، علی اصغر و امیری، رقیه (1391)، بررسی میزان نشاط اجتماعی و عوامل مرتبط با آن در بین شهروندان 15-64 سال شهر اهواز، فصلنامه برنامه‏ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره 15، 177-
  6. محتشم، صدرالله (1391)، بررسی میزان نشاط اجتماعی در شهر بوشهر و عوامل موثر بر آن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما (احمد بخارایی)، دانشگاه پیام نور، دانشکده علوم اجتماعی، رشته جامعه‏شناسی.
  7. محمدی، اصغر و سیف‏زاده، علی (1398)، عوامل فرهنگی شادمانی اجتماعی (مطالعه موردی: جوانان شهر اصفهان)، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، دوره 18، شماره 43، 90-
  8. محمدی، محمدعلی؛ ودادهیر، ابوعلی؛ سیفی، علیرضا و مشتاق، روشنک (1391)، فراتحلیل مطالعات فقر در ایران، فصلنامه علمی- پژوهشی رفاه اجتماعی، سال دوازدهم، شماره 45، 43-
  9. مرادی، سجاد و هزارجریبی، جعفر (1398)، تحلیل عوامل و راهبردهای موثر بر ارتقای شادکامی در استان ایلام، جامعه‎شناسی کاربردی، سال 30، شماره پیاپی (73)، شماره اول، 72-

 

  1. منظری‏توکلی، علیرضا و عراقی‏پور، نجمه (1389)، بررسی رابطه بین دینداری و شادکامی در بین دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان سال تحصیلی 1389-1388، فصلنامه روان‎شناسی تربیتی، شماره 19، سال 6، 45-
  2. مهدی‏زاده، شراره و زارع غیاث‏آبادی، فاطمه (1392)، بررسی میزان دینداری و نقش آن در شادمانی جوانان، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 2، شماره 3، 438-
  3. نشاط دوست، حمیدطاهر؛ مهرابی، حسینعلی؛ کلانتری، مهرداد؛ پالاهنگ، حسن و سلطانی، ایرج (1386)، تعیین عوامل موثر در شادکامی همسران کارکنان شرکت فولاد مبارکه، فصلنامه خانواده پژوهی، سال 3، شماره 11، 6681-
  4. نیازی، محسن؛ اسلامی بناب، سیدرضا؛ منتظری خوش، حسن و سخایی، ایوب (1397)، فراتحلیل مطالعات رابطه بین سبک زندگی و هویت اجتماعی، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال 15، شماره 2، 267-
  5. نباتی‏مقدم، صادق (1392)، بررسی عوامل موثر بر نشاط اجتماعی جوانان شهر اردبیل، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما(رضا همتی)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال، دانشکده علوم انسانی، گروه علوم اجتماعی، رشته پژوهش علوم اجتماعی.
  6. ـ یاری، سیده عظیمه (1393)، بررسی رابطه میان دینداری، سلامت روانی و شادکامی در زنان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد(استاد راهنما: عزتالسادات میرخانی)، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، رشته مطالعات زنان، گرایش حقوق زن در اسلام.
  7. یزدانی، فضل‏الله و آزاد، حسین (1395)، بررسی رابطه بین نگرش دینی، سبک ‏های مقابله‏ای و شادکامی در دختران و پسران دبیرستانی اصفهان در سال تحصیلی 82-81، دانش و پژوهش در روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، (اصفهان)، شماره 16، 46-.29
  8. واحدی، شهرام، احمدیان، ریحانه (1393)، رابطه سبک‏های هویت مذهبی، ابعاد دینداری با بهزیستی روانشناختی دانشجویان، روان‏شناسی و دین، سال 7، شماره 4، پیاپی 28،
    107-
  9. Blazer, D, & Palmore, E. B. (1976), Religion and aging. Gerontologist, 16,
    82–85.
  10. Grözinger, Gerd, Matiaske ,Wenzel (2014), The Direct and Indirect Impact of Religion on Well-Being in Germany, Social Indicators Research, Vol. 116, pp. 373–387, DOI:1007/S11205-013-0308-9.
  11. Eichhorn , (2012), Happiness for Believers? Contextualizing the Effects of Religiosity on Life-Satisfaction, European Sociological Review, Vol. 28, Issue 5, October 2012, pp. 583–593, https://doi.org/10.1093/esr/jcr027.
  12. Hunter, J. E., & Schmidt, F. L. (2004), Methods of meta-analysis: Correcting error and bias in research findings. New York: Sage.
  13. Hadaway, C. K. (1978), Life Satisfaction and Religion. Social Forces, 57, 636–643. https://doi.org/10.1093/sf/57.2.636.
  14. Liu, Tianyuan, Wu, Lin, Yang ,Yang, Jia, Yu (2020), Exploratory Analysis of the Relationship between Happiness and Religious Participation within China, Religions, 11(8), 410; https://doi.org/10.3390/rel11080410.
  15. Levin, J. S, & Taylor, R. J. (1998), Panel analyses of religious involvement and well-being in African-Americans, Contemporaneous vs longitudinal effects.
  16. Migheli, Matteo (2009), Religiosity and happiness: an ever-winning couple? An answer from India, pp. 1–29, Periodico mensile on-line "POLIS Working PapersD01, D69, Z12.
  17. Moberg, D. O. (Ed.). (1979), Spiritual Well-Being. Washington. D. C.: University Press of America.
  18. Ramsey, E. & Ledbetter, S. (2001), ‘Studying religion: Issues in definition and method’, in I.S. Markam & T. Ruparell (eds.), Encountering religion: An introduction to the religions of the world, pp. 1-14, Blackwell Publishers, Oxford, UK.
  19. Snoep, Liesbeth (2008), Religiousness and happiness in three nations: a research note, Journal of Happiness Studies, Vol. 9, pp. 207–211, DOI:1007/S10902-007-9045-6.
  20. Stavrova, Olga, Fetchenhauer , Detlef, Schlösser, Thomas (2013), Why are religious people happy? The effect of the social norm of religiosity across countries, Social Science Research, Volume 42, Issue 1, January 2013, Pages 90-105, https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2012.07.002.
  21. Underwood, C. G. & J. Teresi (2002), The daily spiritual experience scale: Development, theoretical description, reliability exploratory factor analysis and preliminary construct, Annals of Behavioral Medicine, 24 (1), PP: 22- 33.
  22. Van Praag, Bernard M. S., Romanov, Dmitri, Ferrer-i-Carbonell, Ada (2010), Happiness and financial satisfaction in Israel: Effects of religiosity, ethnicity, and war, Journal of Economic Psychology, 31, Issue 6, December 2010, Pages 1008-1020, https://doi.org/10.1016/j.joep.2010.08.008.
  23. Van Niekerk, brimadevi (2018), Religion and spirituality: What are the fundamental differences, HTS Teologiese Studies/ Theological Studies, 74(3), 4933. https://doi.org/ 10.4102/hts.v74i3.4933, pp. 1–11.
پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی
دوره 12، شماره 26
اسفند 1401
صفحه 257-291

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار