الگوی فرهنگی ایرانی- اسلامی مبتنی بر ابعاد و مولفه های هویت ملّی ایرانیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی مدیریت و برنامه ریزی امور فرهنگی ،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران

2 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی و مدیر گروه مدیریت و برنامه ریزی امورفرهنگی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران،ایران

3 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، گروه مطالعات فرهنگی و رسانه، تهران، ایران.

4 استاد گروه جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

5 دانشیار گروه مدیریت و برنامه ریزی امور فرهنگی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران،ایران

چکیده

چکیده
هدف این پژوهش شناسایی الگوی فرهنگی ایرانی – اسلامی مبتنی بر مفهوم هویت ملّی ایرانیان است که به روش ترکیبی کمی وکیفی از استخراج مفاهیم، تدوین مولفه ها و شاخصهای هویت فرهنگی از ادبیات تحقیقات مرتبط، اخذ تایید با روش دلفی، استخراج مدل مفهومی، سنجش وضعیت موجود و مقایسه با وضعیت مطلوب، احراز روایی و پایایی، تحلیل عامل تاییدی از طریق جامعه آماری 410 نفره ( 10 صاحب نظر و 400 شاغل در مسئولیت های فرهنگی) بوده است.یافته ها شامل 1. مولفه ی ادبیات فارسی با شاخصهای اعتقاد به گسترش زبان فارسی و حفظ و ارتقا هویت ایرانی اسلامی، 2. مولفه علوم ایرانی اسلامی با شاخصهای باور به پیشرفت علوم و توسعه امور انسانی با استفاده از آن و اعتقاد به پیشینه تمدّنی علوم ایرانی اسلامی در جهان 3. مولفه هنر ایرانی اسلامی وموسیقی با شاخصهای اعتقاد به تاثیرگذاری هنر ایرانی اسلامی در هنر جهان و التزام به حفظ و گسترش تداوم آن ها می باشد. نتایج نیز نشان می دهد الگوی فرهنگی ایرانی- اسلامی مبتنی بر ابعاد و مولفه های هویت ملی شامل هویت فرهنگی ایرانیان و نیز هویت تلفیقی فرهنگی با سایر ابعاد هویت ملّی می باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iranian-Islamic Cultural Model Based on Dimensions and Components of Iranian National Identity

نویسندگان [English]

  • Ramin Masoudi 1
  • fatemeh Azizabadi, Farahani 2
  • rozita sepehrnia 3
  • mehrdad navabakhsh 4
  • reza salehiamiri 5
1 ph.d student in management and planning of cultural affairs, science and research branch, islamic azad university, tehran, iran
2 associate professor and director of department of cultural affairs management and planning,science and research branch,islamic azad university. tehran,iran
3 associate professor of islamic azad university, central tehran branch, department of cultural and media studies, tehran.iran
4 professor of sociology.department of socialogy,science and research branch. Islamic azad university, tehran.iran
5 associate professor.department of cultural affairs manangement and planning.science and research branch, islamic azad university, tehran.iran
چکیده [English]

Abstract:
The purpose of this research is to identify the Iranian-Islamic cultural model based on the concept of national identity of Iranians, which is a combination of quantitative and qualitative methods of extracting concepts, compiling components and indicators of cultural identity from related research literature, obtaining confirmation with the Delphi method, extracting a conceptual model, assessing the situation available and compared with the desired situation, verification of validity and reliability, confirmatory factor analysis through a statistical population of 410 people (10 experts and 400 employees in cultural responsibilities). The findings include 1. Persian literature component with indicators of belief in expansion Persian language and the preservation and promotion of Iranian Islamic identity, 2. The component of Iranian Islamic sciences with indicators of belief in the progress of science and the development of human affairs using it and belief in the civilizational background of Iranian Islamic sciences in the world 3. The component of Iranian Islamic art and music with indicators of belief It is about the influence of Islamic Iranian art in the art of the world and the commitment to preserve and expand their continuity. The results also show that the Iranian-Islamic cultural model is based on the dimensions and components of the national identity, including the cultural identity of Iranians, as well as the integrated cultural identity with other dimensions of the national identity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Culture
  • Identity
  • Cultural Identity
  • National Identity
آربری، آرتور جان (1389). «میراث ایران». ترجمه: عزیزالله حاتمی، احمد بیرشک، محمد معین، علی صدیق، بهاءالدین پازارگادی و محمد سعیدی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
آزاد ارمکی، تقی (1390). «فرهنگ و هویت ایرانی و جهانی‌شدن». تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
آسمان نسب، بهزاد؛ قدمی، محسن؛ عزیزآبادی فراهانی، فاطمه (1400). «رابطه مدیریت دانایی و سواد رسانه‌ای با کنترل ابعاد یادگیری سازمان‌های رسانه‌ای- موردمطالعه: صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران». مجله مدیریت فرهنگی، سال چهاردهم، شماره 53، پاییز، 122-107.
اسمیت، آنتونی. دی (1394). «ناسیونالیسم و مدرنیسم: بررسی انتقادی نظریه‌های متأخر ملّت و ملّی گرایی». ترجمه: کاظم فیروزمند، نشر ثالث.
اینگلهارت، رونالد (1395). «تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی». مترجم: مریم وتر، تهران: انتشارات کویر.
بروجردی، مهرزاد (1384). «فرهنگ و هویت ایرانی در فراسوی مرزها». تهران: انتشارات تمدن ایرانی.
پاکباز، رویین (1396). «نقاشی ایران: از دیرباز تا امروز». تهران: نشر زرین و سیمین.
توفیق، عنایت (1387). «عناصر هویت فرهنگ ایرانی در آثار هنر اسلامی». کتاب ماه هنر، شماره 120، شهریورماه، 43-32.
ثلاثی، محسن (1398). «جهان ایرانی و ایران جهانی: تحلیل رویکرد جهان گرایانه در رفتار، فرهنگ و تاریخ ایرانیان». تهران: نشر مرکز.
خسروی، علی‌رضا (1394). «امنیت و هویت». تهران: نشر تمدن ایرانی.
دیوسالار، عبدالرسول (1393). «قدرت ارتباطات یا قدرت اطلاعات؛ نقدی بر نظریه قدرت شبکه‌ای مانوئل کاستلز». فصلنامه نقد کتاب اطلاع‌رسانی و ارتباطات، سال اول، شماره 3 و 4، پاییز و زمستان،110-91.
رجایی، فرهنگ (1395). «مشکلِ هویت ایرانیان امروز: ایفای نقش در عصر یک تمدن و چند فرهنگ». تهران: نشر نی.
روح‌الامینی، محمود (1395). «در گستره فرهنگ: نگرشی مردم شناختی». تهران: نشر اطلاعات.
شایان، حمیدرضا (1388). «معماری، فرهنگ و ارتقای کیفیت محیط انسان ساخت». همایش ملّی توسعه و تحول در فرهنگ و هنر، جلد اول، انتشارات سوره مهر، صص 336-312.
شایسته فر، مهناز (1384). «رمز و راز هنر اسلامی در آفریقا و ایران». دوفصلنامه مطالعات هنر اسلامی، سال اول، شماره دوم، تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی، بهار و تابستان 120-105.
 
شریعت، زهرا (1386). «تزئینات کتیبه‌ای آستانه مقدسه قم». دوفصلنامه مطالعات هنراسلامی، سال چهارم، شماره هفتم، تهران: موسسه مطالعات هنر اسلامی، پاییز و زمستان،110-91.
شمیت، ناتانیل (1396). «ابن خلدون: مورخ، جامعه‌شناس و فیلسوف». ترجمه: غلامرضا جمشیدی‌ها، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
عربستانی، مهرداد؛ سلطان‌پور، اکرم؛ ساروخانی؛ باقر (1400). «شناسایی اولویت‌بندی عناصر هویت فرهنگی در تکوین و پایداری هویت قوم ترک». مجله جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، شماره 18، 92-113.
عزیزآبادی فراهانی، فاطمه؛ مسعودی، رامین (1399). «اندازه‌گیری مشارکت فرهنگی». تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.
صالحی، محمدعلی (1395). «دین و هویت، به نقل از انقلاب اسلامی و مقوله هویت». تهران: نشر تمدن اسلامی.
صالحی امیری، سید رضا (1388). «مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی». تهران: انتشارات ققنوس.
علمداری، کاظم (1398). «چرا ایران عقب ماند و غرب پیشرفت؟» تهران: نشر توسعه.
کریمی ملّه، علی؛ بلباسی، میثم؛ قربی، سید محمدجواد (1397). «عناصر هویت فرهنگی ج.ا.ا؛ نمونه کاوی سند مؤلفه‌های هویت ملّی ایرانیان». فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال هفتم، شماره 25، تابستان، 282-251.
گروتر، یورگ کورت (1386). «زیبایی‌شناسی در معماری». ترجمه: جهانشاه پاکرلو، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
گشایش، فرهاد (1398). «تاریخ هنر». تهران: نشر مارلیک.
فوکویاما، فرانسیس (1401). «لیبرالیسم و انتقادات وارد بر آن». ترجمه: سید علی موسوی، تهران: انتشارات نسل روشن.
قبادی، حسینعلی و منیژه غیاث‌الدین (1386). «ظرفیت‌های ادبیات فارسی در بازیابی هویت ایرانی». تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
مسکوب، شاهرخ (1398). «هویت ایرانی و زبان فارسی». تهران: نشر فرزان روز.
مطهری، مرتضی (1395). «مجموعه آثار». جلد 1، قم: انتشارات صدرا.
پیرمحمدی، داود (1394). «گفتارهایی درباره هویت ملّی در ایران». تهران: نشر تمدن ایرانی.
نصرالهی، عبدالله (1395). «جهانی‌شدن میراث فرهنگی ملموس (پیدایی، مبانی و مصادیق)». تهران: انتشارات پرهام نقش.
وجدانی، بهروز (1394). «موسیقی ایرانی و هویت». تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
 
هابسون، جان. ام (1397). «ریشه‌های شرقی تمدن غرب». ترجمه: مسعود رجبی و موسی غنبری، تهران: دانشگاه تهران.
یارمحمدی، لطف‌الله (1393). «زبان در عرصه‌های ذهن و جامعه». تهران: نشر قومس.
Amiot, C. E. & Doucerain, M. M. & Ryder, A. G. (2017). Cultural identity dynamics: Capturing changes in cultural identities over time and their intraindividual organization, European journal of social psychology, https://doi.org/10.1002/ejsp.2355 Volume48(5) 629-644.
Guibernau. M. (2014). A Critical Assessment of Nations and National Identity. Nations and Nationalism. 10 (1, 2).125-141.
Hastings. A (2017). "The Construction of nationhood: Ethnicity, Religion and Nationalism", New York: Cambridge University Press.
Prevost. P. (2004). Cultural identity, function of social science. Sydney: Macquarie University.
Prudie. N. & Wilss. L (2007). Australian National Identity: Young People, Conceptions of what it means to be Australian. National Identities. Vol 9. No1. 67-82.