رابطه دینداری با رفتارهای پرخطر در بین جوانان شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جامعه‌شناسی دانشگاه یزد

2 کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه یزد

چکیده

هدف این پژوهش، تعیین رابطه دین­داری با رفتارهای پرخطر در بین جوانان شهر مشهد بود. در این پژوهش، میزان بروز رفتارهای پرخطر و میزان دین‌داری در بین جوانان شهر مشهد و تأثیر دین­داری بر رفتارهای پرخطر مورد سنجش قرار گرفت. این پژوهش در قالب یک پیمایش مقطعی صورت پذیرفت. جامعه آماری، جوانان 29-15 ساله شهر مشهد بودند که 384 نفر از آنها به عنوان نمونه و به صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای سنجش رفتارهای پرخطر، از  پرسشنامه خطرپذیری جوانان ایرانی استفاده شد؛ در این راستا، پایایی و اعتبار مقیاس از طریق آلفای کرونباخ و روایی محتوا تأیید شده است. آلفای کرونباخ، در همه سازه‌ها بیشتر از 7/0 بوده و داده‌ها به کمک نرم‌افزار آماری SPSS تحلیل شده است. یافته­های پژوهش نشان داد که رفتارهای پرخطر در بین پسران بیش از دختران بوده اما تفاوت معناداری بین دین­داری پسران و دختران در شهر مشهد وجود نداشته است. همچنین رابطه سن با رفتارهای پرخطر و دین­داری معنادار نبود. میانگین رفتارهای پرخطر جوانان مجرد در ابعاد گرایش به الکل، گرایش به خشونت، گرایش به رفتارهای جنسی و گرایش به رانندگی پرخطر بیشتر از متأهلین و میانگین دین­داری متأهلین در همه ابعاد (به جز بعد دانشی) بیشتر از مجردها بوده است. نتایج نشان داد بین دین­داری و ابعاد آن با رفتارهای پرخطر و ابعاد آن رابطه معکوس و معناداری وجود داشت. به عبارت دیگر با افزایش میزان دین­داری، ارتکاب رفتارهای پرخطر کاهش می‌یابد. در بین ابعاد دینداری، بعد مناسکی و بعد پیامدی در مجموع بیشترین اثر را بر متغیر رفتارهای پرخطر داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Relationship between Religiosity and Risky Behaviors among Youth in the City of Mashhad

نویسندگان [English]

  • Dr.SeyedAlireza Afshani 1
  • Zakieh Nateghi 2
1 Professor of Sociology, Yazd University
2 MA in Social Sciences Research, Yazd University
چکیده [English]

The aim of this study was to determine the relationship between religiosity and 
high-risk behaviors among young people in Mashhad. In this study, the incidence of 
high-risk behaviors and the level of religiosity among the youth of Mashhad and the 
effect of religiosity on high-risk behaviors were assessed. This research was 
conducted in a cross-sectional and cross-sectional fashion. Data were collected from 
384 young people in Mashhad. Multi-stage cluster sampling method and risk-based 
behavior assessment tool have been the Iranian youth's risk assessment 
questionnaire. In this regard, reliability and validity of the scale have been 
confirmed through Cronbach's alpha and content validity. Cronbach's alpha was 
more than 0.7 in all constructs and data were analyzed using SPSS and Amos 
statistical software. The findings showed that risky behaviors among boys were 
more than girls, but there was no significant difference between boys and girls’ 
religiosity in Mashhad city. There was no significant relationship between age with 
high-risk behaviors and religiosity. The average of risky behaviors of single young 
people in terms of tendency towards alcohol, tendency towards violence, tendency 
to sexual behaviors and high-risk driving tendency higher than married, and average 
marital religion in all dimensions (except for knowledge dimension) were more than 
single. The results showed a significant and inverse relation between religiosity and 
its dimensions with risky behaviors and its dimensions. In other words, increasing 
the level of religiosity, committing risky behaviors would decrease. In the 
dimensions of religiosity, the ritual dimension and consequence dimension in 
general have the highest effect on the variable of risky behaviors. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religiosity
  • Risky Behaviors
  • Alcoholism
  • Sexual Orientation
  • Youth

مراجع

  1. احمدی، حبیب (1391). جامعه‌شناسی انحرافات، تهران: سمت.
  2. احمدی، حبیب (1384). جامعه­شناسی انحرافات، تهران: سمت.
  3. احمدی، حبیب و شاحسنی، عبدالله (1396). «بررسی نقش پایبندی به دین در پیشگیری از رفتارهای پرخطر در میان جوانان 30-18 ساله شهرستان­های استهبان و فسا»، فصلنامه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، دوره 11، شماره 36: 34-1.
  4. افشانی، سید علیرضا؛ امانی، شرمین و میرمنگره، اکرم (1394). «دینداری و رفتارهای پرخطر»، فصلنامۀ توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، شماره 2: 158-131.
  5. آزاد ارمکی، تقی؛ شریفی ساعی، محمدحسین؛ ایثاری، مریم و طالبی، سحر (1390). «سنخ­شناسی الگوهای روابط جنسی پیش از ازدواج در ایران»، جامعه­پژوهی فرهنگی، شماره 2: 34-1.
  6. بهروان، حسین و بهروان، ندا (1390). «علل جامعه­شناختی رانندگی پرخطر در مشهد»، فصلنامۀ مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 4: 142-109.
  7. پناهی، محمدحسین و شایگان، فریبا (1386). «اثر میزان دین­داری بر اعتماد سیاسی»، فصلنامه علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 37: 108-73.
  8. تامسون، کنت و دیگران (1387). دین و ساختار اجتماعی، ترجمه علی بهرام‌پور و حسن محدثی، تهران: انتشارات کویر.
  9. حاجی­زاده، شایسته نجات، سحرناز؛ مجدزاده، سیدرضا؛ محرز، مینو؛ ستایش، حمیدرضا و گویا، محمدمهدی (1391). «رفتارهای پرخطر افراد مبتلا به عفونت HIV در مراحعان به مراکز مشاوره بیماری­های رفتاری دانشگاه­های علوم پزشکی شهر تهران»، مجله­ی دانشکده­ی بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، شماره 1: 65-1.
  10. حیدری، علیرضا علیرضا؛ کشتکاران، علی؛ جوانبخت، مهدی؛ اعتماد، کوروش و لطفی، منصوره (1390). «تغییرات رفتارهای جنسی محافظت نشده و استفاده از سرنگ مشترک در معتادان مراجعه­کننده به مراکز درمان نگهدارنده با متادون وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز: مقایسه­ی قبل با بعد از مداخله بدون گروه کنترل، مجله­ی دانشکده­ی بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، شماره 1: 76-67.
  11. ربانی، رسول و طاهری، زهرا (1388). «تبیین جامعه­شناختی میزان دین­داری و تأثیر آن بر سرمایۀ اجتماعی در بین ساکنان شهر جدید بهارستان اصفهان»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، سال پنچم، شماره 2: 129-91.
  12. ربانی، رسول (1380). جامعه‌شناسی جوانان، تهران: آوای نور.
  13. رحمانی، مریم؛ قاسمی، وحید و‌هاشمیان­فر، علی (1394). «تأثیر روابط اجتماعی بر بروز رفتارهای پرخطر نوجوانان شهر بجنورد»، جامعه­شناسی کاربردی، شماره 1: 26-1.
  14. رحمتی نجار کلایی، فاطمه و دیگران (1388). «کاربرد الگوی اعتقاد بهداشتی در زمینه­ی برنامه­ریزی برای پیشگیری از ایدز در دانشجویان دانشگاه تهران»، فصلنامه پایش، شماره 4: 359-349.
  15. زاده­­محمدی، علی و احمدآبادی، زهره (1387). «هم­وقوعی رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان دبیرستان‌های تهران»، فصلنامه خانواده­پژوهی، دوره 4، شماره 13: 100-87.
  16. ستوده، هدایت ا... (1379). آسیب­شناسی اجتماعی (جامعه­شناسی انحرافات)، تهران: آوای نور.
  17. سخاوت، جعفر (1374). جامعه­شناسی انحرافات، تهران: انتشارات پیام نور.
  18. سراج­زاده، حسین؛ جواهری، فاطمه و ولایتی خواجه، سمیه (1392). «دین و سلامت: آزمون اثر دینداری بر سلامت در میان نمونه­ای از دانشجویان»، جامعه­شناسی کاربردی، دوره 24، شماره 49: 77-55.
  19. سراج­زاده، سیدحسین (1377). «نگرش­ها و رفتارهای دینی نوجوانان تهران و دلالت‌های آن بر نظریه سکولار شدن»، نمایه پژوهش. ش 9 و 10: 118-105.
  20. سراج­زاده، سیدحسین و پویافر، محمدرضا (1388). «دین و نظم اجتماعی: بررسی رابطۀ دینداری با احساس آنومی و کجروی در میان نمونه­ای از دانشجویان»، مسائل اجتماعی ایران، دوره 16، شماره 63: 105-72.
  21. شایگان، فریبا؛ جبلی، معصومه (1389). «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»، فصلنامه پلیس زن، شماره 13: 100-63.

 

  1. شکرریزی، زهرا (1376). وندالیسم (تخریب آگاهانه اموال عمومی)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علوم و تحقیقات مرکز.
  2. شهابی، سیامک (1382). بررسی اولویت­های ارزشی جوانان روستایی و عوامل مؤثر بر آن، اصفهان: گروه تحقیقات و بررسی مسائل روستایی.
  3. عراقی، عزت و واحدیان، محمد (1386). «بررسی نقش اعتیاد در تصادفات موتور سیکلت در سطح مشهد»، نشریه دانشکده پرستاری و مامایی شهید بهشتی، شماره 58: 39-34.
  4. فرزانه جاجرمی، حسن؛ ستوده اصل، نعمت؛ کهساری، رضا و جهان، فائزه (1400). «ارائه‌ی مدل علی گرایش به رفتارهای پرخطر بر اساس نگرش مذهبی و سبک های فرزند پروری والدین: با میانجیگری چشم انداز زمان»، فصلنامه پژوهش های روان‌شناسی اجتماعی، شماره ۴۲: ۳۵ -۵۲.
  5. کتابی، محمود؛ گنجی، محمد؛ معصومی، رضا و احمدی، یعقوب (1383). «دین، سرمایه اجتماعی و توسعه اجتماعی- فرهنگی»، مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان، شماره 2: 192-169.
  6. گر، تدرابرت (1378). چرا انسان‌ها شورش می‌کنند؟، ترجمه علی مرشدی‌زاد و حمیرا مشیرزاده، چاپ سوم، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  7. گیدنز، آنتونی (1383). جامعه‌شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، چاپ یازدهم، تهران: انتشارات نی.
  8. لیتل، دانیل (1386). تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالکریم سروش، تهران: موسسه فرهنگی صراط.
  9. متذکر، مرتضی؛ شوکت نقده، معصومه و انوشه، محمد (1390). «زمینه­یابی فاکتورهای رفتارهای پرخطر معتادان تحت درمان با متادون مراجعه­کننده به مرکز ترک اعتیاد بیمارستان روانپزشکی ارومیه در سال 1389»، مجله­ی پزشکی ارومیه، شماره 6: 568-560.
  10. موحد، مجید و کایدان، میثم (1386). جنسیت و جامعه­شناسی دین، تهران: انتشارات آوند اندیشه.
  11. مهرابی، حسینعلی؛ محمودی، فهیمه و مولوی، حسین (1395). «پیش­بینی گرایش به رفتارهای پرخطر براساس باورهای دینی، هیجان‌خواهی، آلودگی محیط و رسانه‌ها در دانشجویان دختر»، دانش و پژوهش در روان­شناسی کاربردی، شماره 2: 14-4.
  12. میری، میرنادر؛ بهرامی احسان،‌هادی و بهرامی­زاده، حمید (1390). «رابطه­ی سبک­های تربیتی ادراک شده پدر و رفتارهای پرخطر»، مجله­ی علوم روانشناختی، شماره 4: 87-79.
  13. نصرت ناهوکی، عبدالسلام؛ توکلی، ‌هادی و دهواری، ایوب (1394). «رابطه دین­داری با میزان اعتیاد و بزهکاری در نوجوانان»، کنفرانس بین المللی مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی.
  14. وروایی، طاهره و وروایی، اکبر (1395). «تأثیر طرد اجتماعی بر تکرار جرم زنان پس از آزادی (مورد مطالعه: شهرستان کرمانشاه، سال 1394)»، فصلنامه انتظام اجتماعی، شماره 2: 63-34.
  15. Abousselam, N., Naudé, L., Lens, W., and Esterhuyse, K. (2015). The relationship between future time perspective, self-efficacy and risky sexual behavior in the Black youth of central South Africa. Journal of Mental Health, 25(2): 176-183.
  16. Baier, C. J., & Wright, B. R. (2001). If you love me, keep my commandments: A meta-analysis of the effect of religion on crime. Journal of Research in Crime and Delinquency, 38(1): 3-21.
  17. Benson, P. L., Leffert, N. (1998). Developmental Assets: Measurement and Prediction of Risk Behaviors among Adolescents. Journal of Applied Developmental Science, 2(4): 209-230.
  18. Carr Gregg, M. R. C., & Grover, S. R. (2003). Risk taking
    behavior. Journal of Australia, 178: 601-
  19. Chanakira, E., Goyder, E. C., Freeman, J. V., O’Cathain, A., Kinghorn, G., and Jakubovic, M. (2014). Social and psychosocial factors associated with high-risk sexual behavior among university students in the United Kingdom: a web-survey. International journal of STD and AIDS, 26(6): 369-378.
  20. George Dalmida, S., Aduloju-Ajijola, N., Clayton-Jones, D., Thomas, T. L., Erazo Toscano, R. J., Lewis, R., & Lunyong, M. (2018). Sexual Risk Behaviors of African American Adolescent Females: The Role of Cognitive and Religious Factors. Journal of Transcultural Nursing, 29(1): 74-83.
  21. Hale, D. R., Viner, R. M. (2016). The correlates and course of multiple health risk behavior in adolescence. BMC public health, 16(1): 1-12.
  22. Kishimoto, H. (1961). An operational definition of religion. Numen, 8(Fasc. 3): 236-240.
  23. Miller, L., Davies, M., & Greenwald, S. (2000). Religiosity and substance use and abuse among adolescents in the National Comorbidity Survey. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 39(9): 1190-1197.

 

  1. Miller, W. B. (1958). Lower class culture as a generating milieu of gang delinquency. Journal of social issues, 14(3), 5-19.
  2. Sinha, J. W., Cnaan, R. A., & Gelles, R. J. (2007). Adolescent risk behaviors and religion: Findings from a national study. Journal of adolescence, 30(2): 231-249.
  3. Smith, C. (2003). Theorizing religious effects among American adolescents. Journal for the scientific study of religion, 42(1), 17-30.
  4. Steinman, K. J., & Zimmerman, M. A. (2004). Religious activity and risk behavior among African American adolescents: Concurrent and developmental effects. American journal of community psychology, 33(3-4): 151-161.
  5. Vredenburgh, A. N. (2014, September). Reported risk behaviors and perceived riskiness of activities using a risk-taking scale by adolescents and young adults. In Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting, 58 (1): 544-548.
  6. Zetola, N. M., Modongo, C., Olabiyi, B., Ramogola-Masire, D., Collman, R. G., and Chao, L. W. (2014). Examining the relationship between alcohol use and high-risk sex practices in a population of women with high HIV incidence despite high levels of HIV-related knowledge. Sexually transmitted infections, 90(3): 216–222.
پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی
دوره 12، شماره 25
شهریور 1401
صفحه 39-78

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار