طراحی الگوی توسعه فرهنگ دینی با تأکید بر گروه‌های مرجع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری،گروه مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی، واحد علوم و تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی، واحد علوم و تحقیقات ،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار،گروه مدیریت، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران

4 استادیار، گروه مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی، واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، ، تهران، ایران

چکیده

شناخت نظام‌مند و جامع ابعاد و مؤلفه‌های فرهنگ دینی به عنوان لازمه و پیش‌شرط اساسی هر گونه اقدام عملی در زمینه توسعه فرهنگی در جوامع دارای پیش‌زمینه دینی به شمار می‌آید. این پژوهش به دنبال آن است تا یک الگوی نظری در رابطه با توسعه فرهنگ دینی ارایه نماید. در این پژوهش با اتخاذ رویکرد کیفی و روش تئوری داده بنیان، داده‌های مورد نیاز از طریق مصاحبه نیمه‌ساختار یافته، تا مرحله اشباع نظری جمع آوری گردید و سپس بر اساس الگوی پارادایمی استراوس و کوربین در سه گام کدگذاری باز، محوری و انتخابی دسته‌بندی و تحلیل شدند. به منظور تسهیل فرآیند کدگذاری و تحلیل داده‌ها از نرم افزار Nvivo استفاده شد. در این فرآیند 78 کد اولیه به دست آمده در طبقات اصلی شرایط علی (الزامات و تحولات زمانی و مکانی)، طبقه یا پدیده محوری (پویایی مبتنی بر اجتهاد در دین)، راهبردها یا کنش‌ها (نهادینه‌سازی اثربخش فرهنگ دینی)، بستر حاکم یا زمینه (صلاحیت‌های اخلاقی و مشروعیت اجتماعی)، شرایط مداخله‌گر (فرصت ها و تهدیدهای پیرامونی فراروی توسعه فرهنگ دینی) و پیامدها (توسعه ساختار و کارکرد نظام اجتماعی مبتنی بر ارزش‌های دینی) دسته بندی شدند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Designing a Model for the Development of Religious Culture with an Emphasis on Reference Groups

نویسندگان [English]

  • Rasool Eskandari 1
  • Dr. Fatemeh Azizabadi Farahani 2
  • Dr. Mohsen Ameri Shahrabi 3
  • Dr.Ali Akbar Rezaei 4
1 PhD Candidate, Department of Cultural Management and Planning, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor , Department of Cultural Management and Planning, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Management, Naragh Branch, Islamic Azad University, Naragh, Iran
4 Assistant Professor, Department of Cultural Management and Planning, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Systematic and comprehensive knowledge of the dimensions and components of religious culture is a necessary prerequisite for any practical action in the field of cultural development in societies with a religious background. This research seeks to provide a theoretical model for the development of religious culture. In this study, after posing the problem, the questions and objectives were expressed and then through semi-structured interviews, data were collected up to the stage of theoretical saturation and based on Grounded theory and paradigm model of Strauss and Corbin in three steps of open, axial and selective coding were categorized and analyzed using Nvivo software. In the process of conducting research, 78 initial codes obtained based on the paradigm model of Strauss and Corbin in the main classes of causal conditions (requirements and temporal and spatial developments), class or central phenomenon (dynamics based on ijtihad in religion), strategies or actions (effective institutionalization Religious culture), ruling context or context (moral competencies and social legitimacy), interventionist conditions (opportunities and peripheral threats to the development of religious culture) and consequences (development of structure and function of social system based on religious values) were categorized.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Development of religious culture
  • reference groups
  • Grounded theory

مراجع

  1. ازکیا، مصطفی؛ غفاری، غلامرضا (1379). جامعه‌شناسی توسعه. تهران: انتشارات کیهان.
  2. استراوس، آنسلم؛ کوربین، جولیت (1393). اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، رویه‌ها و شیوه‌ها، ترجمه بیوک محمدی. چاپ سوم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  3. بهمنی خدنگ، محمدرضا؛ مولایی آرانی، مهدی (1393). مهندسی فرهنگی و الگوی تعامل سازمان‌های فرهنگی کشور، دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، 1(1)، 173-193.
  4. ثقفی تهرانی، محمد (1386). ‌تفسیر روان جاوید، تهران: انتشارات برهان.
  5. جباری، حبیب؛ ثامنی، امیر؛ ابراهیمی خوسفی، محسن (1396). تبیین الزامات تدوین سند ملی آمایش سرزمین از منظر توسعه کالبدی، فصلنامه علمی - پژوهشی برنامه ریزی توسعه کالبدی، 4(2)، 75-92.
  6. جوکار، محمد صادق؛ براری، اباذر؛ طوسی، مهدی (1389). درآمدی نظری بر چیستی رابطه فرهنگ ملی و امنیت ملی در ایران، فصلنامه مطالعات ملی، دوره 11، شماره 1(41)، 155- 178.
  7. حاتمی، محمدرضا؛ قادری، علی؛ جمشیدی، علی (1395). بررسی روند تغییرات نگرشی نسل سوم در زمینه گروه‌های مرجع در دهه 1380، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، دوره 6، شماره 3.
  8. حمیدی پور، رحیم؛ رجبی، فاطمه (1397). پیش‌بینی احساس امنیت اجتماعی براساس هویت اجتماعی، هوش فرهنگی و معنویت، پژوهش های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 7(1)، 97-111.
  9. خوشدل، الهام؛ فقهی زاده، عبدالهادی؛ تهرانی، دلشاد (1396). روش‌های توسعه‌ی فرهنگ دینی و موانع آن در قرآن و حدیث، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه مذاهب اسلامی.
  10. دانایی فرد، حسن؛ اسلامی، آذر (1390). ساخت نظریه بی‌تفاوتی سازمانی: کاربرد استراتژی پژوهشی نظریه داده‌بنیاد در عمل، تهران: دانشگاه امام صادق.
  11. رنجبر، هادی؛ حق دوست، علی اکبر؛ صلصالی، مهوش؛ خوشدل، علیرضا؛ سلیمانی، محمدعلی؛ بهرامی، نسیم (1391). نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی: راهنمایی برای شروع، مجله علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، شماره 10، دوره 3.
  12. سفیری خدیجه؛ شریفی نیره (1384)، بررسی سلسله مراتب ارزشی دانشجویان و رابطه آن با گروه‏های مرجع، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 11، 3(25)، 77-106.
  13. سلطانی، محمد رضا؛ خانی، علی (1395). استخراج معیارهای ارزیابی عملکرد دستگاه‌های فرهنگی مبتنی بر انتظارات و مطالبات مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، فصلنامه مدیریت اسلامی، 24(2)، 105-134.
  14. سنچولی، زینب (1396). تبیین ماهیت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت: الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی. فصلنامه علمی- پژوهشی الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، دوره 2، شماره 3.
  15. صدیق سروستانی، رحمت‌الله؛ هاشمی، سید ضیاء (1381). گروه‌های مرجع در جامعه شناسی و روانشناسی اجتماعی با تأکید بر نظریه های مرتن و فستینگر، نامه علوم اجتماعی، شماره 20 ، 167-149.
  16. عینی‌فر، علیرضا؛ عشرتی، پرستو (1396). رویکردی کل‌نگر به نسبت فرهنگ و طبیعت در منظر فرهنگی: موردپژوهی بم، نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، 22(4)، 81-92.
  17. فولادی، حفیظ الله (1391). مروری بر عوامل مؤثر در تغییر ارزش‌ها در جامعه دینی، فصلنامه علمی-پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، دوه 4، شماره 7.
  18. کوئن، بروس (1372). مبانی جامعه شناسی، ترجمه توسلی، غلامعباس و فاضل، رضا، تهران: انتشارات سمت.
  19. مرادی حقیقی، فائزه؛ موثقی گیلانی، احمد (1394). کارکرد اجتماعی و فرهنگی مذهب در توسعه اقتصادی مالزی، مطالعات روابط بین الملل، دوره 8، شماره 31.
  20. مرعشی، سید جعفر (1376). پیرامون فرهنگ عمومی کشور، تهران: سازمان مدیریت صنعتی، چاپ اول.
  21. میرسندسی، سید محسن؛ احمد زاده، سید مصطفی (1393). درآمدی بر مصادیق و شاخص های گروه های مرجع در قرآن کریم، فصلنامه مطالعات اسلامی، علوم قرآن و حدیث، دوره 46، شماره پیاپی 92، بهارو تابستان 1393، 129-101.
  22. نبوی طباطبایی، ندا (1390). ضرورت راهبردها و راهکارهای امر به معروف و نهی از منکر در دانشگاه، اولین کنفرانس بین المللی شهروند مسئول، اصفهان.
  23. نوروزی، منصور؛ سلطانی، ایرج؛ اعتباریان، اکبر (1397). تعیین نقش استراتژی بر مدیریت عملکرد سازمان‌های فرهنگی، فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، 35، 49-56.
  24. هزار جریبی، جعفر؛ آقابیگی کلاکی، محمد (1390). عوامل مؤثر بر گزینش گروه های مرجع در بین دانشجویان (مطالعه جامعه شناسی تغییر گروه های مرجع در بین دانشگاهیان اصفهان و صنعتی اصفهان)، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 54.
  25. هزار جریبی، جعفر؛ صفری شالی، رضا (1395). بررسی چرایی دگرگونی‌های گروه مرجع در بین دانشجویان، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 6(18)، 17-44.
  26. Dawson, E. M., & Chatman, E. A. (2001). Reference group theory with implications for information studies: a theoretical essay. Information Research, 6(3), 6-3.
  27. Du, K., & Dai, Y. (2018). The doctrine of the mean: Reference groups and public information systems development. The Journal of Strategic Information Systems, 27(3), 257-273.‏
  28. Herranz-de-la-Casa, J. M., Manfredi-Sánchez, J. L., & Cabezuelo-Lorenzo, F. (2015). Latest trends and initiatives in corporate social responsibility: A communicational analysis of successful cases of arts and culture in Spain. Catalan Journal of Communication & Cultural Studies, 7(2), 217-229.‏
  29. Hosseinkhanzadeh, A. A., Yeganeh, T., & Mojallal, M. (2013). The relationship of the religious orientations and attitudes with self-control among students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 84, 759-762‏.
  30. Kamra, S. (2016). Law and Radical Rhetoric in British India: The 1897 Trial of Bal Gangadhar Tilak. South Asia: Journal of South Asian Studies, 39(3), 546-559.‏
  31. Kuper, A. & J. Kuper (1996). The Social Encyclopedia. Second Edition. London and New York: Routledge Press
  32. Runco, M. A., & Jaeger, G. J. (2012). The standard definition of creativity. Creativity research journal, 24(1), 92-96.‏
پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی
دوره 11، شماره 24
اسفند 1400
صفحه 257-286

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار