بررسی نقش سرمایه اجتماعی در توسعه اجتماعی (مطالعه موردی استان هرمزگان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استادیار علوم اجتماعی دانشگاه هرمزگان

چکیده

هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی رابطه نقش سرمایه ­اجتماعی در توسعه اجتماعی استان هرمزگان است. درراستای نیل به اهداف پژوهش، از روش تحلیل ­ثانویه استفاده ­شده و گردآوری داده­های مربوط به سرمایه­ اجتماعی و توسعه ‌اجتماعی از طریق مراجعه به داده‌های آمایش سرزمین و سالنامه آماری انجام گرفته است. برای تعیین شاخص‌های سرمایه اجتماعی چهار شاخص سرانه آموزشی، سرانه فرهنگی، سرانه بهداشتی و سرانه ورزشی براساس داده‌های سازمان مدیریت انتخاب شدند. همچنین سرمایه اجتماعی در سه سطح خرد، میانی و کلان بر اساس طرح آمایش سرزمین استفاده شد. حجم نمونه با استفاده از روش تمام­شماری انجام شد و تمام 13 شهرستان استان انتخاب شدند. در نهایت، با استفاده از نرم­افزار Spss  و با به‌کارگیری آمارهای توصیفی همچون میانگین، انحراف ­معیار، واریانس و با استفاده از آزمون­های استنباطی نظیر پیرسون تجزیه و تحلیل داده­ها صورت پذیرفت. میانگین ­به­دست­آمده از آمارهای توصیفی نشان می­دهد که میانگین سرمایه اجتماعی (74/2) و توسعه ­اجتماعی (25/375) به­ترتیب در سطح متوسط و پایین  قرار دارد. همچنین طبق یافته­ها، توسعه‌ اجتماعی در پارسیان در سطح بالایی قرار داشت و کمترین میزان توسعه ­اجتماعی مربوط به شهرستان سیریک بود. نتایج آزمون استنباطی نشان ­داد که رابطه‌ای معکوس بین دو متغیر سرمایه ­اجتماعی و توسعه ­اجتماعی وجود دارد؛ این امر ناشی از وجود پیوندهای قوی درون‌گروهی بین شهروندان هرمزگانی است. براساس نظریه گرانووتر، پیوندهای قوی درون‌گروهی سبب محدود شدن روابط و در نتیجه، عدم ­توسعه­یافتگی اجتماعی می­شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating the Role of Social Capital in Social Development (Case Study of Hormozgan Province)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ashine 1
  • Dr.soroush fathi 2
  • Dr.Tahmoures Shiri 3
  • Dr.Hedayatollah Nikkhah 4
1 PhD Student in Sociology, Faculty of Human Science, West Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Human Science, West Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran,
3 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor of Social Sciences, Hormozgan University
چکیده [English]

The purpose of this study is to investigate the relationship between the role of social capital in social development of Hormozgan province. In order to achieve the objectives of the research, the method of secondary analysis has been used and data related to social capital and social development have been collected by referring to land use planning data and statistical yearbook. To determine the social capital indicators, four indicators educational per capita, cultural per capita, health per capita and sports per capita were selected based on the data of the management organization. Also, social capital was used at three levels: micro, medium and macro, based on the land use planning. The sample size was done using the census method and all 13 cities of the province were selected. Finally, data analysis was performed using SPSS software and descriptive statistics such as mean, standard deviation, variance and inferential tests such as Pearson. The average obtained from descriptive statistics shows that the average of social capital (2.74) and social development (375.25) are in the middle and low levels, respectively. . Also, according to the findings, social development in Parsian was at a high level and the lowest level of social development was related to Sirik city. The results of inferential testing showed that there is an inverse relationship between the two variables of social capital and social development; this is due to the existence of strong intra-group ties between the citizens of Hormozgan. According to Granovetter theory, strong intra-group bonds limit relationships and, consequently, lack of social development.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Social Capital
  • Social Development
  • Educational and Cultural Per Capita
  • Educational Per Capita

مراجع

  1. احمدرش، رشید (1397). دیالکتیک مرز و توسعه: تحلیل جامعه­شناختی دشواری توسعه پایدار درمناطق مرزی غرب کشور. مجله توسعه محلی، سال 12، شماره 2، صص 206-183.
  2. ازکیا، مصطفی و غفاری، غلامرضا (1383). توسعه روستایی با تأکید بر جامعه روستایی ایران. تهران: نشر نی.
  3. اکبری، غضنفر (1380). وضعیت فعلی جامعه ایران با نظر به شاخص‌های توسعه اجتماعی. مجموعه مقالات همایش توسعه اجتماعی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  4. بهزاد، داود (1381). سرمایه اجتماعی بستری برای ارتقای سلامت. فصلنامة رفاه اجتماعی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، سال 2، شمارة 6.
  5. پناهی، محمدحسین (1394). توسعه فرهنگی ضرورت توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی. برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره22، صص 23-1.
  6. حشمتی، رضا (1396). بررسی تأثیر گردشگری شهری در توسعه اجتماعی منطقه 22 شهرداری تهران. پایان‌نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی‌ارشد در رشته مدیریت شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد صفادشت.
  7. حیدری­پور، اسفندیار؛ خلیل مقدم، بیژن؛ راست قلم، مهدی و احمد رضا مولایی (1391). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی وتوسعه اقتصادی:تحلیل بین کشوری. فصلنامه علمی پژوهشی نگرش­های نو در جغرافیای انسانی، سال 4، شماره 2.
  8. خاوری، زهرا (1390). بررسی تأثیرشاخص­های سرمایه­اجتماعی بر وضعیت اقتصادی محله(مطالعه موردی: محله طلاب). دوفصلنامه مدیریت شهری، ویژه­نامه شماره بهار و تابستان90، صص 298-277.
  9. خوش­فر، غلامرضا و میرزاخانی، شهربانو (1395). بررسی رابطه بین شاخص­های سرمایه اجتماعی با سطح توسعه­یافتگی. دوفصلنامه مشارکت و توسعه اجتماعی، دوره 2، شماره 2، صص 5-2.
  10. دینی‌ترکمانی، علی (1385). تبیین افول سرمایه اجتماعی. فصلنامه علمی- پژوهشی رفاه اجتماعی، سال ششم، شماره23.
  11. رفیع­پور، فرامرز (1378). آنومی و آشفتگی اجتماعی. تهران: انتشارات سروش.
  12. رنانی، محسن (1385). نقش سرمایه اجتماعی در توسعه اقتصادی. فصلنامه فرهنگی، اجتماعی­اقتصادی دریچه، سال سوم، شماره 10.
  13. سوری، علی (1393). سرمایه اجتماعی و رشد در ایران. فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال 22، شماره 69، صص 64-49.
  14. صادق­پور، رسول (1392). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی در پیشرفت، توسعه اقتصادی و اجتماعی در ایران. پایان­نامه کارشناسی­ارشد رشته توسعه­اقتصادی و برنامه­ریزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یزد.
  15. عبداللهی ارپناهی، عبدالله (1396). تأثیر دو درصدی درآمدهای نفتی برتوسعه اجتماعی و اقتصادی استان خوزستان. پایان‌نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد گرایش برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی.
  16. عبدالهی، محمود و موسوی، میرطاهر (1386). سرمایه اجتماعی درایران؛ وضعیت موجود، دورنمای آینده و امکان­شناسی گذار. فصلنامه علمی­پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 6، شماره 25.
  17. عزمی، آئیژ؛ دادورخانی، فضیله؛ ملکان، احمد و احمدی، راشد (1392). مطالعه تطبیقی سرمایه­اجتماعی بر ارتقای توسعه روستایی(موردمطالعه: دهستان گودین، شهرستان کنگاور). مجله برنامه‌ریزی فضایی، سال 3، شماره 3 (پیاپی10)، صص 144-125.
  18. عسگری، محمدمهدی و توحیدی‌نیا، ابوالقاسم (1386). تأثیر سرمایه اجتماعی بر رشد و توسعه اقتصادی. دوفصلنامه علمی- پژوهشی جستارهای اقتصادی، سال 4، شماره 8،
    صص 232-209.
  19. فاضلی، محمد؛ فتاحی، سجاد و زنجان رفیعی، نسترن (1392). توسعه اجتماعی، شاخص‌ها و جایگاه ایران در جهان. فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی، دوره 2، شماره 1،
    صص 182-159.
  20. فوکویاما، ف (1379)، پایان نظم: سرمایه اجتماعی و حفظ آن. ترجمه غلامعباس توسلی، تهران: انتشارات جامعه ایرانیان.
  21. فیروزآبادی، سید احمد و ایمانی جاجرمی، حسین (1385). سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصادی- اجتماعی در کلان شهر تهران. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 6، شماره 23.
  22. قاسمی، وحید؛ ادیبی سده، مهدی؛ آذربایجانی، کریم و توکلی، خالد (1390). رابطه سرمایه اجتماعی با توسعه اقتصادی. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 10، شماره 36، صص 269-240.
  23. قوتی­سفیدسنگی، علی؛ فراشیانی، حسین و حسن‌زاده چوکانلو، حسین (1395). بازتاب توسعه اجتماعی در قوانین برنامه‌های پنجگانه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران 1394-1368. فصلنامه توسعه اجتماعی(توسعه انسانی سابق)، دوره دوازدهم، شمارخ1، صص 184-151.
  24. کلمن، جیمز (1381). بنیادهای نظریة اجتماعی. ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.
  25. لطیفی، غلامرضا (1388). دیدگاه­هایی از توسعه. فصلنامه علوم اجتماعی، شماره20،
    صص 85-74.
  26. مطیعی­لنگرودی، ح (1388). برنامه‌ریزی روستایی با تأکید بر ایران. مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد، چاپ 4.
  27. مؤمنی، فرشاد و امینی میلانی، مینو (1390). توانمندی و توسعه پایدار در برنامه سوم و چهارم توسعه ایران با رویکرد آمار تیاسن. فصلنامه رفاه اجتماعی، سال 11، شماره 42.
  28. نصراصفهانی، علی؛ انصاری، محمداسماعیل؛ شائمی برزکی، علی و آقاحسینی،
    حسین (1390). بررسی سرمایه­اجتماعی درسازمان­های خدماتی استان اصفهان (بارویکرد آموزه‌های مدیریت در آثارسعدی). جامعه‌شناسی کاربردی، سال 22، شماره پیاپی 41، صص 134-107.
  29. نوروزی، فضل­اله؛ عباسی اسفجیر، علی­اصغر و بسمل، معصومه (1391). پیوندهای اجتماعی: مطالعه تطبیقی بررسی انواع ساختار شبکه زنان با شوهرانشان در شهربابل. فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، سال سوم، شماره هشتم، صص 164-145.
  30. Blackman, D., Handerson, S (2005). why learning organizations do not transform, The Learning Organization, Vol. 12, No. 1, 42-56.
  31. Bozdag, Ilgi (2015). Effects of Social Capital in Social and Economic Development, Middle East Technical University, Regional Policy and Governance, 1-16.
  32. Cvetanovic, Slobodan; Despotovic, Danijela; Filipovic, Milorad (2015). the concept of social capital in economic theory, Article in Ekonomika, 61(1),
    73-84.
  33. Fotovvat, Shabnam; Safari, karam; Zayyari, Karamollah; boostani, Somayeh (2014). A study on relationship between social capital and sustainable development, Management Science Letters, Vol. 4, 2117-2120.
  34. Lavalle1, Tiziana; Damimola Omosebi, Charles; Robert H. Desmarteau (2015). The dynamics of social capital and health, Health Care Organization, 86(3), 223-232.
  35. Singh, H. Murty, Gupta, S. Dikshit, A. (2009). An overview of sustainability assessment methodologies Ecological Indicators, 9(2), p.p. 179-161.
  36. Stokman, F. N. (2004). Frame dependent modeling of influence processes. Rational- Choice-Theorie in den Sozialwissenschaften. Anwendungen und Probleme, 113-127.
پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی
دوره 10، شماره 21
شهریور 1399
صفحه 267-294

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار