تأثیر آگاهی از پیامدهای منفی مصرف کالای خارجی و ترجیح آن بر کالای داخلی در بین شهروندان ایرانی (مطالعه موردی: شهر شیراز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه یاسوج

2 دانشیار دانشگاه یاسوج

3 استادیار دانشگاه یاسوج، دکترای جامعه شناسی گرایش مسائل اجتماعی

چکیده

با توجه به روند روبه رشد مصرف کالاهای خارجی در ایران، هدف این پژوهش بررسی تأثیر آگاهی مصرف‌کنندگان از پیامدهای منفی مصرف کالای خارجی و ترجیح آن بر کالای داخلی در ایران است. روش تحقیق، پیمایشی و جامعه آماری تحقیق، تمام سرپرستان خانوار در شهر شیراز به تعداد 916/477  نفر هستند که 384 نفر از آنان با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه­گیری چندمرحله­ای انتخاب شدند. ابزار تحقیق برای سنجش آگاهی از پیامدهای منفی مصرف کالای خارجی، پرسشنامه پژوهشگرساخته و مبتنی بر دو بعد پیامدهای اجتماعی و پیامدهای روانی بود که با استفاده از تحلیل عاملی و ضرایب بالاتر از 75/0، تعیین اعتبار سازه­ای و با استفاده از ضریب 95/0 آلفا، تعیین پایایی شد. ابزار تحقیق برای سنجش مصرف کالای خارجی نیز یک پرسشنامه پژوهشگرساخته و مشتمل بر پنج گروه لوازم برقی، لوازم‌التحریر، پوشاک، لوازم خانگی و لوازم آرایشی و بهداشتی بود که با استفاده از  نظرات داوران، تعیین اعتبار محتوا و با استفاده از ضریب 91/0 کودر-ریچاردسون، تعیین پایایی شد. براساس یافته­های تحقیق، با استفاده از مدل معادله ساختاری، آگاهی از پیامدهای منفی مصرف کالای خارجی تأثیر معنادار و مثبت بر ترجیح کالای داخلی دارد و قادر است 6 درصد تغییرات آن را تبیین کند. نتیجه­گیری این پژوهش این است که با آموزش آگاهی از پیامدهای منفی مصرف کالاهای خارجی در ابعاد روانی و اجتماعی، می­توان مصرف فزاینده کالای خارجی را کاهش داد و از این طریق، به حلّ یکی از مسائل اجتماعی حاد جامعه ایران، کمک کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Awareness to the Negative Consequences of Foreign Goods Consumption and its Preference on Domestic Commodities Among Iranian Aitizens

نویسندگان [English]

  • Mahnaz Najibzadeh 1
  • Sirous Ahmadi 2
  • samad behashti 3
1 PhD student at Yasouj University
2 Associate Professor, Yasouj University
3 Assistant Professor, Yasouj University, PhD in Sociology, majoring in Social Issues
چکیده [English]

Regarding the growing trend of consumption of foreign goods in Iran, the aim of this study is to investigate the effect of consumer’s awareness on the negative consequences of foreign goods consumption and its preferences on domestic commodities in Iran. Its method is the survey one and the statistical population of the study are all house guardians in Shiraz, 477,916 persons which 384 of them are selected as the sample by using Cochran's formula and multi-stage sampling. The research tool for measuring the awareness of the negative consequences of external consumption of goods is a researcher-made questionnaire based on two dimensions of social outcomes and psychological outcomes. Using factor analysis and coefficients higher than 0.75, the validity of the instruments is determined. Also using the coefficient of 0.95 Alpha the reliability is determined. The research tool for measuring the consumption of foreign goods is also a researcher-made questionnaire consisting of five groups of electrical appliances, stationery, clothing, home appliances and hygienic - cosmetics. Using the opinions of the judges, content validity is determined and using the coefficient of 0.91 Kooder -Richardson, the reliability is determined. Based on the research findings, using the structural equation model, awareness on the negative consequences of foreign goods consumption has a significant and positive effect on the domestic product's preference and can account for 6% of its changes. The conclusion of this study is that, by educating the public about the negative consequences of the consumption of foreign goods in the psychological and social dimensions, it is possible to reduce the increasing consumption of foreign goods and thus help solve one of the acute social problems of the Iranian society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Awareness
  • Negative Consequences
  • Foreign Goods
  • Citizens
  • Iran
  1. احمدی، سیروس (1393). جامعه‌شناسی صنعتی. تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
  2. بهمنی، مهرزاد (1391). «بررسی میزان ملی­گرایی مصرفی، اعتماد به تبلیغات و تمایل به مصرف کالاهای داخلی در بین شهروندان 28 شهر کشور». پژوهش‌های ارتباطی. س 19.
    ش 3 (پیاپی 71). صص 159-182.
  3. حقیقی، محمد و حسین‌زاده، ماشاالله (1388). «مقایسه میزان تمایل به مصرف کالاهای داخلی در تهران با سایر مناطق جهان و بررسی پیامدهای آن بر ارزیابی و ترجیح محصولات». مجله مدرس علوم انسانی. دوره 13. ش 4. صص 39-103.
  4. خداداد حسینی، سید حمید؛ شاه طهماسبی، اسماعیل و منصوری، مهدیه (1394). «بررسی تأثیر ابعاد عرق ملّی بر نگرش نسبت به محصولات (داخلی و خارجی) با تعدیل­گری تهدید اقتصادی ادراک­شده». کاوش­های مدیریت بازرگانی. س 7. ش 13. صص 123-145.
  5. رزاقی، ابراهیم (1381). آشنایی با اقتصاد ایران. تهران: نشر نی.
  6. رشیدی، علی (1379). «توسعه صنعتی ایران، تجربه گذشته و افق آینده». مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی. شماره‌های 153 و 154.
  7. صمدی، منصور (1386). رفتار مصرف‌کننده. تهران: انتشارات آئیژ.
  8. طالبی دلیر، معصومه و اکبری، حسین (1392). «بررسی میزان گرایش به مصرف کالاهای خارجی و عوامل مؤثر بر آن با تأکید بر رسانه». پژوهش‌های ارتباطی. دوره 73. ش 1.
    صص 105-127.
  9. عیسوی، چارلز (1362). تاریخ اقتصادی ایران. ترجمه یعقوب آژند، تهران: انتشارات گستره.
  10. غفاری آشتیانی، پیمان؛ چارستاد، پروانه و لونی، ندا (1389). «بررسی عوامل مؤثر بر رفتار مصرف‌کنندگان در ترجیح برندهای خارجی به برندهای داخلی». مجله مدیریت بازاریابی. ش 8، صص 227-253.
  11. گنجی، حمزه (1386). روان‌شناسی عمومی. تهران: انتشار ساوالان.
  12. لاندین، رابرت ویلیام (1378). نظریهها و نظامهای روانشناسی. ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: نشر ویرایش.
  13. مرکز آمار ایران (1395). سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
  14. موون، جان سی. و مینور، میشل اس. (1390). رفتار مصرفکننده. ترجمه عباس صالح اردستانی و محمدرضا سعدی. انتشارات آیلار. ویرایش سوم.
  15. نبی‌زاده، محمود (1373). «مدل‌های رفتار مصرف‌کننده». نشریه نامه علوم اجتماعی. دوره 7. صص 284-267.
  16. ونوس، داور؛ سلطانی، ابراهیم (1375). «بررسی علل عمده گرایش مصرف‌کنندگان ایرانی به محصولات خارجی». مجله دانش مدیریت. شماره‌های 31 و 32. صص 77-67.
  17. Abdolvand, M.A., Farzin, M., Merikhnejad, A., Sadeghian, M.(2016).The effect of consumer awareness on consumer ethnocentrism and loyalty. Asian Journal of Research in Marketing, 5(1): 102-114.
  18. Anderson, E. & Weitz, B. (1992): "The Use of Pledges to Build and Sustain Commitment in Distribution Channels", Journal of Marketing Research, 29:1, pp. 18-34.
  19. Ang H., Jung K., Kau A.K., Leong S.M., Pornpitakpan C., Tan S.J. (2004): "Animosity towards economic giants: what the little guys think", Journal of Consumer Marketing, 21:2/3, pp. 190-207.
  20. Arnold, J.; Silvester, J.; Patterson, F. & Robertson, I. (1991). Understanding human behaviour in the workplace. London: Pitman.
  21. Atkinson, M., Jones, M. and Lamont, E. (2007). Multi-agency Working and Its Implications for Practice: a Review of the Literature. Reading: CfBT.
  22. Baum, W.M. (1994). Understanding behaviorism: Science, behavior, and culture. New York: HarperCollins.
  23. Eyseneck, M. & Keane, M.T. (2000). Cognitive psychology: A student's handbook. 4th Ed.London: Lawrence Erlbaum.
  24. Habersam, M. & Piber, M. (2003). "Exploring intellectual capital in hospitals: two qualitative case studies in Italy and Austria", European Accounting Review, 12:4, pp.753-779.
  25. Han, C. M. (1988). The role of consumer patriotism in the choice of domestic versus foreign products. Journal of Advertising Research, 28(June/July), 25-31.
  26. Herche, J. (1992) ethnocentric tendencies, marketing strategy and import purchase behaviour, International Marketing Review, Vol.11, No.3.
  27. Hirschman, A. O. (1985). Against Parsimony: Three Easy Ways of Complicating some Categories of Economic Discourse. Economics and Philosophy, Cambridge University Press, vol. 1(01), pages 7-21, April.
  28. Ishak, S. & Zabil, N. F. (2012). Impact of Consumer Awareness and Knowledge to Consumer Effective Behavior. Asian Social Science; Vol. 8, No. 13. PP: 108- 114.
  29. Jiménez A. (2002). La denominación de origen en los mercados vinícolas: sus efectos en las relaciones empresa-consumidor en un ontext relacional, I.S.B.N. Universidad de Castilla-La Mancha editions (Spain).
  30. Jones, C., Hesterly, W.S., Borgatti, S.P. (1997): "A general theory of network governance: Exchange conditions and social mechanisms", The Academy of Management Review, 22:4, pp. 911-945.
  31. Kaynak, E. & Kara, A. (2002). "Consumer perceptions of foreign products: An analysis of product-country image and ethnocentrism". European Journal of Marketing 36(7/8), 928-950
  32. Kinra, N. (2006): "The effect of country of origin on foreign brand names in the Indian market", Marketing Intelligence and Planning, 24:1, pp.15-30.
  33. Klein, J.G., Ettenson, R., Morris, M. (1998): "The animosity model of foreign product purchase: an empirical test in the People's Republic of China", Journal of Marketing, 62:1, pp. 89-100.
  34. Luque-Martínez, T., Ibáñez-Zapata J.A., Barrio-Garcia, S. (2000): "Consumer ethnocentrism measurement: An assessment of the reliability and validity of the CETSCALE in Spain", European Journal of Marketing, 34:11/12, 1353-1373.
  35. Milliman, R.E.(1982). Using background music to affect the behavior of supermarket shoppers. Journal of Marketing, 46(3):86-91.
  36. Moorman, C., Deshpande, R., Zaltman, G. (1993): "Factors affecting trust in market research relationships", Journal of Marketing, 57:1, pp. 81-101.
  37. Peter, J. P. & Olson, J. C. (2010). Consumer behavior, New York, Mc Graw Hill.
  38. Porter, M. E. (1990). The competitive advantage of nations. New York. NY: The Free Press.
  39. Richarme, M. (2007). Consumer decision-making models, strategies, and theories. Available from: www.decisionanalyst.com
  40. Ruyter, K.D., Birgelen, M.V., & Wetzels, M. (1998). Consumer ethnocentrism in international services marketing. International Business REVIEW, 7, 185-202.
  41. Schiffman, L. G. & Kanuk, L. L. (2007). Consumer behavior. New Jersey: Prentice Hall.
  42. Shimp, T. & Sharma, S. (1987). Consumer ethnocentrism: Construction and validation of the cetscale, Journal of Marketing Research, Vol.24. PP: 280-289.
  43. Simon, H. (1997). Administrative Behavior: A Study of Decision-Making Processes in Administrative Organizations. 4th Ed. New York: The Free Press.
  44. Skinner, B.F. (1984). The behavior of organisms at fifty: In Skinner B.F, Recent issues in the analysis of behavior. Columbus, OH: Merrill; PP 121-126.
  45. Solomom, M. & et al. (2006). Consumer Behaviour: A European Perspective. 3td ed. Harlow: Prentice Hall.
  46. Sternberg, R. J. (1996). Cognitive Psychology. Orlando: Harcourt.
  47. Sumner, W. G. (1906). Folkways: A study of the sociological importance of usages, manners, customs, mores, and morals. Boston: Ginn and Co.
  48. Wang, J. (2005). "Consumer nationalism and corporate reputation management in the global era", Corporate Communications: An International Journal, 10:3, pp. 223-239.
  49. Zaichkowsky, J. L. (1986). "Conceptualizing involvement", Journal of Advertising, Vol. 15, No. 2, pp. 51.