الگوی راهبردی دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر قدرت نرم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2 دانشجوی دکتری دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

این مقاله، به منظور بررسی تأثیر تدوین الگوی راهبردی دیپلماسی دفاعی بر ارتقای قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران نگارش شده است. این تحقیق از نوع کاربردی- توسعه‌ای است و با غلبه رویکرد کیفی و روش موردی– زمنیه‌ای می‌باشد. شامل دو بخش اسنادی و میدانی(مصاحبه باخبرگان) است. یافته های پژوهش نشان داد مدل‌سازی و ارائه الگو در دیپلماسی دفاعی، از ضرورت های راهبردی ج.ا.ایران محسوب می‌شود. دیپلماسی دفاعی در ساختار راهبردی ج.ا.ایران از این منظر اهمیت دارد که می‌تواند سازوکار جدیدی برای ایفای نقش نهادهای دیپلماتیک نظامی در راستای ارتقای قدرت نرم ج.ا.ایران فراهم آورد. اهمیت دیپلماسی دفاعی تابعی از ضرورت های ایفای نقش منطقه‌ای و بین‌المللی ج.ا. ایران محسوب می‌شود. دیپلماسی دفاعی ج.ا.ایران باید بتواند زمینه های لازم برای بسط قدرت نرم ج.ا.ایران را به وجود آورد. در چنین وضعیتی، دیپلماسی دفاعی بخشی از معادله قدرت در عرصه بین الملل محسوب می‌شود. به هر میزان قابلیت قدرت نرم کشور برای مقابله با تهدیدات افزایش یابد. نیاز راهبردی برای بهره‌گیری از سازوکار متنوع تولید قدرت بیشتر می‌گردد. رویکرد موسع به قدرت نرم می‌تواند دامنه تهدیدات را به زمینه‌های فرصت‌ساز تبدیل کند که نتیجه آن در حوزه تعاملات با واحدهای سیاسی اعتمادسازی بیشتر است. در این جهت دیپلماسی سیاسی با درهم آمیختن دیپلماسی و دفاع در روندی نظام‌مند به ابزاری اثربخش تبدیل می ­شود که با بکارگیری و تولید قدرت نرم تلاش می‌کند تا از طریق تعامل ملی با سایر واحدهای نظام بین­الملل، هدف راهبردی جمهوری اسلامی در پیشگیری و مقابله با تهدیدات مخرب محقق کند. به همین دلیل بازدارندگی به عنوان اصلی‌ترین ملاحظه در تأیید حدود عملکرد دیپلماسی دفاعی مورد توجه قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Strategic Model of Defense Diplomacy of the Islamic Republic of Iran with Emphasis on Soft Power

نویسندگان [English]

  • Dr. Hossein Dehghan 1
  • Shaban Tila 2
1 Full professor and faculty member of Amir Kabir University of Technology
2 PhD student at the Higher National Defense University
چکیده [English]

The purpose of this essay is to examine the impact of building a strategic model of defense diplomacy on enhancing the Islamic Republic of Iran's soft power. This study is applied-developmental in nature, with a strong emphasis on qualitative approaches and case studies. It is divided into two sections: documentary and field (interview with experts). The findings indicated that modeling and modeling in defense diplomacy are two of the Islamic Republic of Iran's strategic imperatives. Defense diplomacy is critical to the Islamic Republic of Iran's strategic framework because it may give a new method for military diplomatic institutions to enhance the Islamic Republic's soft power. The relevance of defense diplomacy stems from the Islamic Republic of Iran's desire to play a regional and worldwide role. The Islamic Republic of Iran's defense diplomacy must be capable of laying the groundwork for the growth of the Islamic Republic's soft power. Defense diplomacy becomes an integral aspect of the equation of power in the international arena in such a circumstance. As the country's soft power capabilities for countering threats grows, the strategic need to use varied power generating mechanisms grows. A more expansive view of soft power may transform dangers into possibilities, leading in increased trust in interactions with political units. In this light, political diplomacy, by systematically merging diplomacy and defense, becomes an effective weapon for using and producing soft power in order to accomplish a strategic objective via national engagement with other units of the international system. Contribute to the Islamic Republic's prevention and counter-offensive against damaging threats. As a result, deterrence is seen as the primary factor in establishing the boundaries of defense diplomacy's role.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Model
  • Soft Power
  • Defense Diplomacy
  • Islamic Republic
  1. قرآن کریم (1384)، ترجمه و تفسیر حضرت آیت الله ناصر مکارم شیرازی.
  2. نهج‌البلاغه (1374)، دشتی.
  3. امام خمینی، روح‌الله، (1378)، صحیفه امام، ج 21-1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  4. امام خامنه‌ای، سیدعلی (1390-1368) حدیث ولایت (مجموعه رهنمودها)، تهران، مؤسسه نشر آثار معظم له.
  5. امام خامنه‌ای، سیدعلی، فرامین، تدابیر، بیانات و رهنمودها، مؤسسه نشر آثار معظم­له در پایگاه اطلاع‌رسانی khamenei.ir.
  6. آیت‌الله العظمی ناصر مکارم شیرازی (1384)، مجموعه تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ سی و ششم: 1387.
  7. احمدی میانجی، علی (1363)، مکاتیب الرسول، بی‌جا، یس.
  8. افتخاری، اصغر و همکاران (1387)، قدرت نرم و سرمایه اجتماعی، تهران، دانشگاه امام صادق(ع).
  9. البرزی، محمدرضا (1368)، ارزیابی تحول دیپلماسی در قرن بیستم، تهران، نشر سفیر
  10. بارستون، پی‌آر (1374)، ماهیت متحول دیپلماسی، ترجمه جواد محمد جعفر، مجله سیاسی– اقتصادی (بهمن و اسفند).
  11. بیژنی، مریم (1384)، دیپلماسی در گذر زمان، مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 221 و 222 (بهمن و اسفند).
  12. پیرمحمدی، سعید (1395) شاخص‌های قدرت نرم دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، سیاست دفاعی، دوره 24، شماره 3 (تابستان).
  13. تاج آبادی، حسین و مرادیان، بهزاد (1393)، دیپلماسی دفاعی ـ امنیتی جمهوری اسلامی ایران در برابر دیپلماسی اجبار ایالات متحده آمریکا، دوفصلنامه قدرت نرم، سال چهارم، شماره یازدهم (پاییز و زمستان).

 

  1. جعفری‌نژاد، مسعود؛ خسروی، افسانه و نعمت‌پور، محمد (1390)، تعامل هم‌افزای قدرت نرم با دیپلماسی عمومی در برابر جنگ نرم، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا شماره نهم (زمستان).
  2. جلیلی، سعید (1374)، سیاست خارجی پیامبر(ص)، سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز چاپ و نشر.
  3. حاتمی، امیر و احدی، محمد (1395)، دیپلماسی دفاعی نوین، چاپ اول، تهران: مرکزتحقیقات راهبردی دفاعی.
  4. حاجی‌زاده، سیروس (1399)، الگوی دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران در راستای امنیت زایی و عمق بخشی انقلاب اسلامی، آفاق امنیت، سال سیزدهم ، شماره 48 (پاییز).
  5. خاشعی، وحید و مهرداد مراد امامزاده جعفر(1390)، درآمدی سیاست‌گذارانه بر کارایی قدرت نرم در صحنه روابط بین‌الملل، فصلنامه مطالعات قدرت نرم، سال اول، شماره 3 (پاییز).
  6. خلیلی شورینی، سیاوش (1389)، روش­های پژوهش آمیخته، تهران: یادواره کتاب.
  7. ساعد، نادر و قاسم علیدوستی (1390)، دیپلماسی دفاعی تطبیقی و ترسیم سازواره الگوی مدیریت آن در جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال نهم، شماره 34 (پاییز).
  8. ساعد، نادر (1389)، دیپلماسی دفاعی: تأملی شناختی و کاوش در مبادی، فصلنامه راهبرد دفاعی، شماره 31.
  9. سجادی، سید عبدالقیوم (1379)، سیاست خارجی دولت اسلامی ازدیدگاه امام علی(ع)، مجله علوم سیاسی دانشگاه امام باقر­العلوم(ع)، شماره 11 (زمستان).
  10. - سید قطب (1368)، اسلام و صلح جهانی، ترجمه سیدهادی خسروشاهی و زین‌العابدین قربانی، تهران: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  11. سید قطب (1378)، نشانه‌های راه، ترجمه محمود محمودی، تهران: احسان.
  12. شمخانی، علی (1378)، آموزه‌هایی درباره ظرفیت‌سازی ایران، کمیته راهبردی شورای امنیت ملی.
  13. شمخانی، علی (1387)، راهبرد متوازن، فصلنامه راهبردی دفاع (زمستان).
  14. عسگری، محمود (1390)، جنگ نرم عرصه دفاع ملی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  15. عسکری، محمد و مینایی، حسین (1392)، دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات شهید صیاد شیرازی.
  16. عسکری، محمود (1389)، چارچوبی برای تبیین دیپلماسی دفاعی با تأکید بردیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه دیپلماسی دفاعی، مرکز مطالعات راهبرد آینده دفاع، دفتر مطالعات و امور دفاعی ودجا، سال اول، شماره اول (تابستان).
  17. عمید زنجانی، عباسعلی (1371)، انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن، نشر کتاب سیاسی، ویرایش دوم.
  18. عمید زنجانی، عباسعلی (1379)، روایتی از انقلاب اسلامی، خاطرات حجت الاسلام عباسعلی عمید زنجانی، تدوین محمدعلی حاجی بیگی کندری تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  19. گیتس، رابرت (1387)، راهبرد متوازن؛ برنامه­های مجدد پنتاگون برای عصر جدید، ترجمه بهناز اسدی کیا، تحلیل امیر دریابان علی شمخانی (زمستان).
  20. مایلی، محمدرضا و مطیعی، مریم (1395) قدرت نرم در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، پژوهشنامه روابط بین‌الملل، شماره 35، دوره 9، (پاییز).
  21. متقی، ابراهیم و پوستین چی، زهره (1394)، رهیافت و فرایندهای دیپلماسی دفاعی در راهبردی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی.
  22. متقی، ابراهیم (1391)، مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی (گروه دکترین و راهبردها)، زمستان 9.
  23. مجتهدی، محمدرضا (1371)، سیر در دیپلماسی و تحول تاریخی آن، دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز، شماره 3.
  24. محمدی‌فر، حشمت (1392)، راهبردهای دیپلماسی عمومی ج.ا.ایران با جهان اسلام در مقابله با نظام سلطه، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، دانشکده و پژوهشکده اطلاعات و امنیت، گروه مطالعات منطقه‌ای و بین‌المللی.
  25. موسوی جشنی، سید صدرالدین (1393)، الگوی تحلیلی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جهان اسلام، فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام، سال اول، شماره، 1 (پاییز).
  26. موسوی، سیدصدرالدین و قربی سید محمدجواد (1392)، الهام‌بخشی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در سند چشم‌انداز 1404، دوفصلنامه مطالعات قدرت نرم، سال سوم، شماره 9.
  27. نیکسون، ریچارد (1371)، فرصت را ازدست ندهید، ترجمه محمود حدادی، تهران: انتشارات اطلاع.
  28. وحیدی، موسی­الرضا (1386)، تغییر در عرصه سیاست بین‌الملل و دگرگونی ماهیت دیپلماسی، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست‌ویکم، شماره 2 (تابستان).
  29. وحیدی، موسی‌الرضا (1389)، فراتکنولوژی و تحول در مفهوم قدرت در روابط بین­الملل، در تحول مفاهیم در روابط بین­الملل، ترجمه مشیرزاده و ابراهیمی، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  30. وحیدی، احمد (1388)، چتر دیپلماسی دفاعی ایران بر منطقه، روزنامه ایران، ویژه نامۀ نوروزی.
  31. هادیان، ناصر و احدی افسانه (1388)، جایگاه مفهومی دیپلماسی عمومی، علوم سیاسی، روابط خارجی، شماره 3.
  32. یوسفوند، یعقوب؛ کاظمی زند، علی اصغر؛ طاهری، ابوالقاسم و ابطحی، سید مصطفی (1398)، طراحی الگویی از کاربست قدرت نرم دیپلماسی دفاعی در اجرای سیاست‌های دفاعی ج.ا.ایران، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال 17، شماره 68 (زمستان).
  33. Mulloy, Garren (2007), "Japan’s Defense Diplomacy and Cold Peace in Asia", Asia Journal of Global Studies, 1.
  34. Nye, Joseph S. (2007), The Paradox of American Power: Why the World’s Only Superpower Can’t Go It Alone, Oxford University Press.