مطالعه نقش فناوری‌های ارتباطی در ساختار هویّت اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال

3 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال

چکیده

هویّت اجتماعی متأثر از ساختارهای ذهنیّتی و فضای گفتمانی است. این پژوهش با هدف مطالعه عمیق نقش فناوریهای ارتباطی در ساختار هویّت اجتماعی جوانان با روش کیفی از نوع نظریه ­زمینه­ای انجام شده است. روش نمونه­گیری، هدفمند از نوع حداکثر اختلاف است که مصاحبه عمیق با تعداد 9 نفر از خبرگان، تا اشباع نظری ادامه یافت. نوع برداشت­ از هویّت اجتماعی و مقوله­های مرتبط با آن با روش گرندد‌‌­تئوری با استفاده از نرم‌افزار مکس­کیو­دآ کشف شد. نتیجه یافته­های پژوهش نشان داد که سه نوع برداشت از خود در بین جوانان متصوّر است که عبارت‌اند از: خودِ موجود، خودِ وانمودی و خودِ دلخواه که در قالب سه سطح هویّت جهانی، دینی، ملّی و قومی به نمایش می‌گذارند. عوامل شکل‌دهنده به پدیده هویّت اجتماعی عبارت‌اند از: عوامل  اجتماعی، اقتصادی و فردی. پیامدهای مثبت استفاده از فناوری‌های ارتباطی در تعریف هویّت اجتماعی جوانان عبارت‌اند از: 1. تقویت مشارکت اجتماعی؛ 2. افزایش آگاهی؛ 3. تقویت هم‌گرایی در تمام سطوح هویّتی. پیامدهای منفی استخراج‌شده عبارت‌اند از: 1. تزلزل فرهنگی؛ 2. کاهش اعتماد؛ 3. شکاف نسلی؛ 4. کاهش تعاملات در فضای واقعی. همچنین راهکارهای استخراج‌شده برای کاهش پیامدهای منفی استفاده از فناوری‌های ارتباطی عبارت‌اند از: سیاست‌گذاری هوشمند، تربیت صحیح و سواد رسانه

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study the Role of Technology In the Structure of Social Identity

نویسندگان [English]

  • Dr.Seyed Mohammadreza Rashidi Ale-Hashem 1
  • Dr.Eghbale Azizkhani 2
  • Mehdi Naziri 3
1 Assistant Professor of Sociology, Imam Hossein (A.S) University of Officers and Guards Training
2 Assistant Professor of Islamic Azad University, Khalkhal Branch
3 PhD student of Sociology, Islamic Azad University, Khalkhal Branch
چکیده [English]

Social identity is influenced by mental structures and discourse. This study aims to study in depth the role of communication technologies in the structure of social identity of young people with a qualitative method of grounded theory. The sampling method is purposeful of the maximum difference type that in-depth interviews with 9 experts continued until theoretical saturation. The type of perception of social identity and related categories was discovered by Grand Theoretical Method using Maxqda software. The results of the study showed that there are three types of self-perception among young people, which are: the existing self, the pretended self and the desired self, which are expressed in the form of three levels of global, religious, national and ethnic identities. The factors that shape the phenomenon of social identity are: social, economic and individual factors. The positive consequences of using communication technologies in defining the social identity of young people are: 1. Strengthening social participation; 2. raising awareness; 3. Strengthen integration at all levels of identity. The extracted negative consequences are: 1. Cultural instability; 2. Decreased trust; 3. Generation gap; 4. Reduce interactions in real world. Also extracted strategies to reduce the negative consequences of the use of communication technologies are: intelligent policy-making, proper education and media literacy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Identity
  • Communication Technologies
  • Youth
  • Self-Perception
  1. باقریان‌فر، مصطفی؛ سیادت، علی و لهرابی یعقوب (1397). تبیین مولفه‌های هویت اجتماعی دانشجویان بر اساس استفاده از برنامه های پیام‌رسان موبایلی (مورد مطالعه: دانشجویان کارشناسی دانشگاه اصفهان). جامعه‌شناسی کاربردی، دوره 29، شماره 4.
  2. جنکینز ریچارد (1381). هویت اجتماعی. ترجمه تورج یاراحمدی. چاپ اول، تهران: نشر و پژوهش شیرازه.
  3. چلبی، مسعود (1382). جامعه‌شناسی نظم. تهران: نشر نی.
  4. رابرتسون، یان (1373)، درآمدی بر جامعه با تأکید بر نظریه‌های کارکردگرایی، ستیز و کنش متقابل نمادی. ترجمه حسین بهروان، مشهد: نشر آستان قدس رضوی.
  5. رفیعی جیردهی علی و حبیب‌زاده خطبه‌سرا، رامین (1392). بررسی عوامل مؤثر بر هویّت جمعی (محلی، ملّی و جهانی) شهروندان گیلک. نشریه منظر، شماره 2.
  6. ریتزر، جرج (1374). مبانی نظریه جامعه‌شناختی معاصر و ریشه‌های کلاسیک آن. ترجمه شهناز مسمی پرست، تهران : نشر ثالث.
  7. شیانی، ملّیحه و احدپور، خسرو (1396). رابطة بین سرمایة اجتماعی و هویّت اجتماعی شهروندان رشت. فصلنامة علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 17، شماره 6.
  8. صبوری خسروشاهی، حبیب و آذرگون، نسرین (1392). فضای مجازی و هویّت جهانی (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی). مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره 4، شماره 10.
  9. نیامیرک محله، قربان و خزایی کامیان، نرجس (1392). واکاوی تأثیرات فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در هویّت و سبک زندگی جوانان. کنگره پیشگامان پیشرفت، دوره 4.
  10. کاستلز، مانوئل (1384). گفتگوهایی با مانوئل کاستلز. ترجمه حسن چاوشیان، تهران: طرح نو.
  11. کوئن، بروس (1374). مبانی جامعه‌شناسی. ترجمه غلامعباس توسلی، تهران: انتشارات سمت.
  12. گل‌محمدی، احمد (1380). جهانی‌شدن، فرهنگ، هویت. چاپ سوم، تهران: نشر نی.
  13. لوپز، خوزه و اسکات، جان (1384). ساخت نظریه اجتماعى. ترجمه حسین قاضیان، تهران: نشر نى.
  14. محسنی، نیکچهره (1375). شکل‌گیری میهن و بیگانه. تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه تهران.
  15. Devis, K. (2012). Tensioof identity in a networks era: young people's perspectives on the rike and rewards of online self-expression, Journal new media and society, 14(4).
  16. Tyler, T. (2012). “Social networking and Globalization”, Mediterranean Journal of Social Sciences, Vol. 4, No. 6, July 2013.