طراحی الگوی نظام فرهنگی مطلوب از منظر امام خمینی(ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)

2 پژوهشگر و مدرس دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)

چکیده

نظام فرهنگی به‌عنوان مجموعه‌ای منسجم از باورها، ارزش‌ها و هنجارهایی که برای تأمین هدفی خاص سامان داده می‌شوند و دارای آثار و کارکرد اجتماعی هستند، یکی از اجزای مهم نظامات اجتماعی جامعه محسوب می‌شود و از اهمیت و جایگاهی بالا در تحقق اهداف و آرمان‌های پیش روی یک جامعه برخوردار است. با توجه به تفوق فرهنگ بر سایر نظامات اجتماعی در اندیشه غالب اندیشمندان مسلمان، اهمیت شناخت و تحقق یک نظام فرهنگی مطلوب، متناسب با آرمان‌ها و اهداف مد نظر در نظام اسلامی بیشتر آشکار می‌شود. در این پژوهش ملزومات، موانع، راهکارها و ثمره‌های تحقق یک نظام فرهنگی مطلوب از منظر بنیان‌گذار نظام اسلامی، حضرت امام خمینی(‌‌‌ره)، بررسی شده است. بدین منظور شش پیام مهم از میان پیام‌ها، نامه‌ها و سخنرانی‌های امام راحل در سال‌های 1366 و 1367 انتخاب و با استفاده از روش داده‌بنیاد[1] تحلیل شده‌اند. پس از رسیدن به اشباع نظری، مدل نهایی با بهره‌گیری از الگوی پارادایمی استراوس و کوربین طراحی شده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، شرایط علّی (شامل محوریت اسلام حقیقی (سیاسی) و مقابله با اسلام انحرافی (مقدس‌مآب)، مبنا قرار دادن کتاب (قرآن) و سنت (سیره اهل بیت(ع))
و توجه به طراحی الگوی بومی در فرهنگ)، شرایط زمینه‌ای (برخورداری از فرهنگ غنی و اصیل شیعی، نظام حکومتی ولایی و رابطه حُبّی دولت و ملت، برخورداری از تمدن کهن ایرانی، بهره‌مندی از نیروی متراکم و فعال مردمی)، شرایط واسطه‌ای (القائات و اقدامات خصمانه دشمنان، ناکارآمدی سیاست‌های فرهنگی در داخل، روی کار آمدن مسئولان وابسته و غرب‌زده، خودکم‌بینی و مرعوب شدن از هیمنه ساختگی تمدن غرب) و راهبردهای مناسب برای تحقق نظام فرهنگی مطلوب (تشکیل حکومت حق، ایجاد خودباوری و اعتماد به نفس در جامعه، ایجاد وحدت، یکپارچگی و عزم اجتماعی، به‌کارگیری نیروی انسانی شایسته) از منظر امام خمینی(‌ه) مشخص شده و پیامدهای تحقق این نظام (الگوسازی برای سایر ملت‌های جهان، زندگی شایسته و آرامش دنیوی، اجرای احکام الهی، حرکت عمومی جامعه به سوی سعادت اخروی، زمینه‌سازی برای تشکیل ‌حکومت مهدوی، تحقق اهداف و آرمان‌های عالی شارع مقدس اسلام) نیز تبیین شده است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing the Model of an Optimal Cultural System from the Perspective of Imam Khomeini

نویسندگان [English]

  • Dr.Mojtaba Babakhani 1
  • Abdolhamid Bayat 2
1 Ph. D. in Islamic studies and Political Science, Imam Sadegh University
2 Lecturer and researcher of Imam Hossein University of Officers and Guards Training
چکیده [English]

The cultural system as a coherent set of beliefs, values and norms that are organized to achieve a specific purpose and have social effects and functions, is one of the important components of social systems of society and has a high importance and position in achieving goals and aspirations. The community enjoys. Considering the superiority of culture over other social systems in the dominant thought of Muslim thinkers, the importance of recognizing and realizing a desirable cultural system in accordance with the ideals and goals of the Islamic system becomes more apparent. In this research, the necessities, obstacles, solutions and fruits of the realization of a desirable cultural system from the perspective of the founder of the Islamic system, Imam Khomeini, have been studied. For this purpose, six important messages from the messages, letters and speeches of Imam in 1987 and 1988 have been selected and analyzed using the grounded theory approach. After reaching theoretical saturation, the final model is designed using the paradigm model of Strauss and Corbin. Based on the findings of this study, causal conditions (including the centrality of true (political) Islam and confrontation with deviant Islam Pretender to piety, the basis of the book (Quran) and Tradition (manner of the Ahl al-Bayt (The family of the Prophet and the Imams)) and attention to the design of a native model in culture, Underlying conditions (having a rich and original Shia culture, provincial governing system and loving relationship between government and nation, having an ancient Iranian civilization, benefiting from dense and active popular force), mediating conditions (inductions and hostile actions of enemies, inefficiency of cultural policies) upcountry, the emergence of dependent and pro-Western officials, self-doubt and intimidation of the artificial Glory of Western civilization). And appropriate strategies for the realization of the desired cultural system (formation of the rule of law, creation of self-confidence in society, creation of unity, integration and social determination, employment of competent manpower) from Imam Khomeini perspective and the consequences of this system (Modeling for other nations of the world, decent life and worldly peace, implementation of divine commandments, general movement of society towards the hereafter, laying the groundwork for the formation of the Mahdavi government (the government which will be ruled by imam Mahdi), realization of the holy goals and aspirations of Islam) are also explained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Culture
  • Cultural System
  • Imam Khomeini
  • Islamic Republic of Iran
  • Grounded Theory Approach