الگوی مقاومت اسلامی؛ مطالعه بیانات مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه جامع امام حسین(ع)

چکیده

مقاله حاضر در صدد ارائه الگوی مقاومت اسلامی مبتنی بر منظومه فکری امام خامنه‏ای (مدظله العالی) است. این تحقیق از حیث نوع پژوهش، بنیادی و با استفاده از روش توصیفی ـ اکتشافی انجام گرفته است. در این مقاله تلاش شده است بر اساس روش «گرندد تئوری» و برمبنای داده‌بنیاد از مجموعه بیانات و سخنان مقام معظم رهبری درباره مقاومت اسلامی، «الگوی مقاومت اسلامی» متناسب با روش تحقیق و اهداف مقاله تدوین و ارائه شود. با توجه به اینکه رهبر معظم انقلاب اسلامی با رصد و تبیین تحولات جهان اسلام در بیانات و کلام خود در مناسبت‏های مختلف ابعاد و زوایای مقاومت اسلامی را طرح و تبیین کرده‏اند؛ نوشتار پیش‏رو با طرح این سؤال اساسی : «مقاومت در اندیشه و بیانات رهبری انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله خامنه‏ای، چه مفهوم و جایگاهی دارد و مضامین فراگیر آن برای ارائه الگوی مقاومت اسلامی کدام‌اند؟» و با رویکرد کیفی صورت گرفته است و کوشش دارد با استفاده از روش تحلیل مضمون و بررسی محتوا و متون موجود در این‌باره، به آن پاسخ دهد. در واقع، هدف مقاله شناسایی مؤلفه و شاخص‏های مقاومت اسلامی از منظر رهبری انقلاب اسلامی است. بنابراین، در متن نخست، روش تحلیل مضمون توضیح داده شده است.گام و مراحل اجرای این روش در پژوهش، با ترسیم جدول و نمایش نقش و کارکرد هریک مشخص شده است. با استفاده از روش شبکه مضامین، تحلیل مضمون یافته‏ها حاکی از آن است که الگوی مقاومتِ مستخرج از شبکه مضامین، شامل چهار بعد و 22 مؤلفه است که در این مقاله، چهار مضمون معنویت‏گرایی و تکلیف‏محوری، وحدت مسلمین و هم‌گرایی جهان اسلام، تقویت بنیه و دانش نظامی ـ دفاعی، توسعه، تقویت و تجهیز و «تسلیح» محور مقاومت ارائه شده است. در نتیجه، مدل مستخرج می‏تواند مبنایی مناسب برای شناخت ماهیت مقاومت اسلامی  و همچنین ابزاری برای سنجش و ارائه راهکار به منظور توسعه و تعمیق آن باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The model of Islamic resistance; Study the statements of the Supreme Leader

نویسنده [English]

  • Behzad Ghasemi
Assistant Professor of Imam Hussein University (AS)
  1. قرآن کریم.
  2. بیانات مقام معظم رهبری (1368- 1397).
  3. ابوالحسن شیرازی، حبیب‌اله و رضا پارسه (1393). ائتلاف سه‌گانه ایران، سوریه و حزب‌الله و تأثیر آن بر منافع آمریکا در خاورمیانه. فصلنامه علمی پژوهشی سیاست جهانی. دوره 3،
    ش اول، ش الف بهار، صص. 73-114.
  4. استراس، آنسلم و کوربین جولیت (1387). اصول روش تحقیق کیفی نظریه مبنایی. ترجمه بیوک محمدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  5. اسداللهی، مسعود (1398). محور مقاومت در حال پیشرفت روزافزون است. مصاحبه با خبرگزاری تسنیم. قابل دسترسی در: com.
  6. اکبری، حسین (1396). تقابل گفتمان مقاومت و گفتمان نظام سلطه. تهران:دانشگاه جامع امام حسین(ع).
  7. پارسه، رضا و مهدی مطهرنیا (1393). اثرگذاری در محور ایران، سوریه و حزب‌الله بر منافع آمریکا در خاورمیانه، فصلنامه سیاست دفاعی. ش 86، پاییز، صص. 107-138.
  8. پوستین چی، زهره (1391). انقلاب اسلامی ایران و برسازی هنجار سیاسی مقاومت در روابط بین‌الملل. فصلنامه آفاق و امنیت. س 5، ش 16، پاییز، صص. 49-76.
  9. خمینی، سید روح‌الله (1378). صحیفه نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  10. درخشه، جلال؛ افتخاری، اصغر و ردادی، محسن (1394). تحلیل مضمونی اعتماد در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای. فصلنامه جستارهای سیاسی معاصر. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. س 6، ش 3، پاییز، صص. 53-72.
  11. ﺭﺿﺎﺧﻮﺍﻩ، ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ (1392). بیداری اسلامی و آینده محور مقاومت. ماهنامه ﺯﻣﺎﻧﻪ.ش 32-31.
  12. علیدادی، شهربانو (1390). انقلاب ایران و ژئوکالچر مقاومت در سیاست بین‌الملل. فصلنامه سیاست. ش 20، زمستان، صص. 175-192.
  13. قاسمی، بهزاد (1397). ژئوپلیتیک محور مقاومت وامنیت ملی جمهوری اسلامی ایران براساس گفتمان انقلاب اسلامی. فصلنامه علمی- پژوهشی آفاق امنیت، ش 38.
  14. قاضی میرسعید، علیرضا و دیگران (1396). تحلیل مضمون ساخت درون قدرت نیروهای مسلح برای جنگ‌های آینده از منظر فرماندهی کل قوا. فصلنامه مدیریت نظامی. س 17،
    ش 4، زمستان، صص. 77-100.
  15. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1375). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  16. قلیان، محسن و قاسمی، بهزاد (1399). شاخص‏های مقاومت اسلامی یمن در منظومه فکری سیدعبدالملک الحوثی و تأثیرآن بر ژئوپلیتیک محور مقاومت. فصلنامه معرفت سیاسی.
    ش 2، پیاپی 24، پاییز و زمستان، صص. 93-101.
  17. مارشال، کاترین و راسمن گرچنب (1390). روش تحقیق کیفی. ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی. تهران: پژوهش‌های فرهنگی.
  18. محمدی سیرت، حسین و ترابی اقدم، محمود (1396). الگوی نمایش نقش امنیت‌آفرین شهیدان محور مقاومت در رسانه ملی. دوفصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس.
    س 3، ش اول.
  19. محمدی قراسویی، محمد (1396). مقاومت اسلامی. تهران: الوقت اندیشه‌سازان نور com.
  20. مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از همکاران (1353). تفسیر نمونه؛ تفسیر و بررسی تازه درباره قرآن مجید. 27 جلد. تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
  21. منصوریان، یزدان (1386). گراند تئوری چیست و چه کاربردی دارد. مجموعه مقالات همایش اطلاعات و جامعه اطلاعاتی. اصفهان: دانشگاه اصفهان.
  22. میرقادری، کیانی (1391)، بن‌مایه‌های ادبیات مقاومت در قرآن، دوره اول، ش اول، تابستان.
  23. Attride-Stirling, J. (2001). Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research. Qualitative Research, 1(3), 385-405.
  24. King, C. Horrocks (2010). Interviews in qualitative research, London: Sage Publications Ltd.
  25. B Miles, A. M Huberman (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook, Canada: Thousand Oaks.
  26. Braun, V., Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology.Qualitative Research in Psychology,Vol. 3, No. 2, 77-101.