«دلبری» معلّم در آیینة تعلیم و تربیت «اسلامی- ایرانی»، با محوریّت درس «زمزمة محبّت» از کتاب فارسی سوم راهنمایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

هدف از این پژوهش که به روش تحلیل محتوای­کیفی انجام پذیرفته است، نشان دادن مؤلّفه­هایی است که با توجّه به درس «زمزمة محبّت» از کتاب فارسی سال سوم راهنمایی- و نیز درس­های دیگری از کتاب­های فارسی قدیم و جدید دورة اوّل متوسّطه- برای «دلبری» معلمان از دانش‌آموزان مطرح شده است. براساس یافته‌های پژوهش می‌توان گفت که برای دلبری، مقدّماتی لازم است که برخی از آنها در زمرة عوامل باطنی تأثیرگذار در این کار قرار می‌گیرد؛ نظیر خودسازی معلم، سوخته­دلی و شیفتگی او به این حرفه؛ و برخی دیگر در جملة عوامل ظاهری؛ نظیر دانش بسیار معلم و نیز مهارت­ بالای او در ارائة آن معلومات به دانش­آموزان؛ و بعضی دیگر نیز در شمار هر دو عامل (باطنی و ظاهری)؛ همچون شخصیّت اثرگذار معلّم و اشتیاق فراوان فراگیران برای دانش­اندوزی. مؤلّفه­هایی همچون احترام فراوان به معلّم و پدر و مادر، توجّه به معنویّت، جدّیّت­ در امر دانش­اندوزی،­ مقدّس شمردن کار تعلیم وتعلّم و... از جمله عوامل تأثیرگذاری بوده است که در این درس بر روی آن تأکید شده است. در پایان، این نتیجه به­دست می­آیدکه یکی از مهم‌ترین شرط­های موفّقیّت یک معلّم، چه در امر تدریس (آموزش) و چه سازندگی اخلاقی (پرورش) دانش‌آموزان، دلبری از آنان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Teacher Attractiveness in the Mirror of Education (Islamic-Iranian) with the Focus on the Lesson of Whisper of Love (Zemzemeye Mohabat in Persian)

نویسندگان [English]

  • Seyed Yaser Norouzian 1
  • Ahmad Ranjbar 1
  • Hosein Aghajani Marsa 2
1 Department of Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 . Department of Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this research, which has been done by qualitative content analysis method, is to show the components that according to the lesson whisper of love ("zemzemeye mohabat" in Persian) from the Persian textbook of the third year of middle school - as well as other lessons from old and new Persian textbooks Has been raised to attract students by the teacher. Based on the research findings, it can be said that for attractiveness, some preconditions are necessary, some of which are among the esoteric factors influencing this work; Such as teacher self-improvement, heart burning and his fascination with this profession; And others, including apparent factors; Such as the teacher's great knowledge and his high skill in providing that information to students; And some others in both factors (internal and apparent); As the influential personality of the teacher and the great desire of learners to acquire knowledge. Components such as great respect for teachers and parents, attention to spirituality, seriousness in acquiring knowledge, sanctifying the work of teaching and learning, etc. have been among the influential factors that have been emphasized in this lesson. In the end, it is concluded that one of the most important conditions for the success of a teacher, both in teaching (education) and moral construction (training) students, is their attractiveness(of students)

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Attractiveness
  • Teacher
  • Student
  • Old and New Persian Books
  • Junior High School
  1. قرآن کریم.
  2. نهج­البلاغه.
  3. صحیفة سجّادیّه.
  4. ابراهیمی، پرستو (1383). رود آرام و کنفوسیوس. تهران: سوگند.
  5. ابن­سینا (1390). اشارات و تنبیهات. ج 1. ترجمه و شرح حسن ملکشاهی. تهران: سروش.
  6. استعلامی، محمّد (1355). ادبیّات دورة بیداری و معاصر. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب ایران.
  7. اکبری شلدره، فریدون (و...) (1396). راهنمای معلّم فارسی پایة هشتم دورة اوّل متوسّطه. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  8. ــــــــ (1396). راهنمای معلّم فارسی پایة هفتم دورة اوّل متوسّطه. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  9. ــــــــ (1387). فارسی سال اوّل. دورة راهنمایی تحصیلی. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب­های درسی ایران.
  10. ــــــــ (1388). فارسی سال دوم. دورة راهنمایی تحصیلی. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  11. ــــــــ (1389). فارسی سال سوم. دورة راهنمایی تحصیلی. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب­های درسی ایران.
  12. ــــــــ (1397).فارسی پایة نهم. دورة اوّل متوسّطه.تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  13. ــــــــ (1398). فارسی پایة نهم. دورة اوّل متوسّطه.تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  14. ــــــــ (1397). فارسی پایة هشتم. دورة اوّل متوسّطه.تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  15. ــــــــ (1397). فارسی پایة هفتم. دورة اوّل متوسّطه.تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
  16. اکبری شلدره، فریدون (و...) (1394). کتاب معلّم فارسی پایة نهم دورة اوّل متوسّطه. تهران: شرکت چاپ و نشرکتاب‌های درسی ایران.
  17. الهی قمشه­ای، مُحیی­الدّین مهدی (1392). ترجمة قرآن مجید. قم: اُسوه.
  18. بی نام (1388). یاد استاد. تهران: مرکز تدوین و نشر آثار علّامه کرباسچیان.
  19. پروین اعتصامی (1353). دیوان قصائد، مثنویات، تمثیلات، مقطّعات. تهران: چاپخانة محمّدعلی فردین.
  20. تاجری، حسن (1380). از تو آموختیم. تهران: آفاق.
  21. جامی، عبدالرّحمن (1385). مثنوی هفت اورنگ. تصحیح مرتضی مدرّس گیلانی. تهران: اهورا.
  22. جمعی از شاگردان (1386). یادنامة استاد رضا روزبه. تهران: آفاق.
  23. جمعی از شاگردان (1386). یادنامة استاد علّامه کرباسچیان. تهران: آفاق.
  24. جهانی نوق، مجید و مراقبی، غلام‌حسین [به اهتمام] (1391). فرهنگ جامع امثال و حکَم.
    ج 1. تهران: دانشگاه تهران.
  25. حافظ، شمس‌الدّین محمّد (1376). دیوان غزلیّات. به کوشش خلیل خطیب­رهبر. تهران: صفی­علیشاه.
  26. حجّتی، سیّدمحمّدباقر (1380). آداب تعلیم و تعلّم در اسلام. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  27. حسابی، ایرج (1388). استاد عشق. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
  28. حکیمی، محمّدرضا (و دیگران) (1393). الحیاه. ج 11. قم: دلیل ما.
  29. حمیَری، عبدالله بن‌جعفر (1412ق). قرب الإسناد. قم: مؤسّسة آل‌البیت (علیهم‌السّلام).
  30. خواجه عبدالله انصاری (1347). رسائل جامع خواجه عبدالله انصاری. به تصحیح و مقابلة وحید دستگردی. تهران: چاپ مجلّة ارمغان.
  31. خوانساری اصفهانی، سیّدمحمّدباقر (1397ق). روضاتُ الجنّات. با ترجمه، مقدّمه و اضافات محمّدباقر ساعدی خراسانی. تهران: چاپ اسلامیّه.
  32. راوندی کاشانی، فضل الله (بی­تا). النّوادر. به تحقیق و تصحیح احمد صادقی ­اردستانی. قم: دارالکتاب.
  33. رمضانی، فاطمه؛ حیدری، محمّدحسین و نوروزی، رضاعلی (1396). «معلّم الهام‌بخش؛ جُست و جویی در سلوک و منش چهار معلّم برجستة ایران در دورة معاصر». فصلنامة پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. ش 37. س 25. صص 77-57.
  34. سپهری، محمّد (1392). ترجمه و شرح رسالة الحقوق امام سجّاد(ع). قم: دارالعلم.
  35. سعدی، مصلح­بن عبدالله (1377). گلستان. از روی نسخة تصحیح‌شدة محمّدعلی فروغی. تهران: ققنوس.
  36. ــــــــ (1385). کلّیّات سعدی. به تصحیح محمّدعلی فروغی. تهران: هرمس.
  37. شرفی، محمّدرضا (1384). دنیای نوجوان. تهران: مؤسّسة فرهنگی مُنادی تربیت.
  38. شعاری نژاد، علی­اکبر (1392). ادبیّات کودکان. تهران: اطّلاعات.
  39. شَعرانی، ابوالحسن (1383). صحیفة کاملة سجّادیّه. قم: قائم آل محمّد (علیهم­السّلام).
  40. شکوهی، غلامحسین (1374). تعلیم­ و تربیت و مراحل آن. مشهد: مؤسّسة چاپ و انتشارات آستان قدس­رضوی.
  41. شمس­الدّین، سیّد مهدی (1388). معلّم، شمع بزم آفرینش. مشهد: مؤسّسة چاپ و انتشارات آستان قدس­ رضوی، بنیاد پژوهش­های اسلامی.
  42. شهید ثانی، زین­الدّین (1409 ق). مُنیة المرید. به تحقیق و تصحیح رضا مختاری. قم: مکتب الأعلام الاسلامی.
  43. شیخ عبّاس قمی (1414ق). سفینه البحار. جلد 4. قم: اُسوه.
  44. طوسی، محمّدبن‌حسن. (1414 ق). الأمالی. قم: دارالثّقافة.
  45. عراقی، ابراهیم بن بزرگمهر (1380). دیوان عراقی. تهران: نگاه.
  46. عمّان سامانی، نورالله و کرمانشاهی، وحدت (1390). دیوان عمّان سامانی و وحدت کرمانشاهی. به تصحیح محمّد بهشتی. تهران: مروی.
  47. فروزان‌فر، بدیع­الزّمان (1381). احادیث و قصص­مثنوی. با ترجمة کامل و تنظیم مجدّد حسین داودی. تهران: امیرکبیر.
  48. فولادوند، محمّدمهدی (1385). ترجمة قرآن مجید. تهران: دارالقرآن­الکریم.
  49. فیض‌الإسلام، سیّد علی‌نقی (1379). ترجمه و شرح نهج‌البلاغه. قم: فقیه.
  50. قرایی مقدّم، امان (1394). جامعه‌شناسی آموزش و پرورش. تهران: ابجد.
  51. کرباسچیان، علی‌اصغر (1390)، حکایات استاد. تهران: مرکز تدوین و نشر آثار علّامه کرباسچیان.
  52. ــــــــ (1390). توصیه­های استاد. تهران: مرکز تدوین و نشر آثار علّامه کرباسچیان.
  53. ــــــــ (1389). در مکتب استاد. جلدهای 2 و 4. تهران: مرکز تدوین و نشر آثار علّامه کرباسچیان.
  54. ــــــــ (1390). در مکتب استاد. ج 15. تهران: مرکز تدوین و نشر آثار علّامه کرباسچیان.
  55. ــــــــ (1392)، وصایای استاد. تهران: مرکز تدوین و نشر آثار علّامه کرباسچیان.
  56. کریمی، عبدالعظیم (1374). تربیت آسیب­زا. تهران: انجمن اولیا و مربیان.
  57. ــــــــ (1384). تربیت چه چیز نیست؟. تهران: مؤسسة فرهنگی مُنادی طبیعت.
  58. کلینی، محمّد (1407ق). کافی. جلدهای 1، 2 و 5. به تحقیق و تصحیح محمّد آخوندی و علی‌اکبر غفّاری. تهران: دارالکتب­الإسلامیّه.
  59. لارنس، دنیس (1382). اعتماد به نفس. ترجمة ناصره مولانا، تهران: واژه.
  60. مجلسی، محمّدتقی (1406 ق). روضه المتّقین فی شرح من لایحضره الفقیه. ج 12. به تصحیح و تحقیق علی ‌پناه‌اشتهاردی و حسین موسوی‌کرمانی. قم: مؤسّسة فرهنگی کوشانبور.
  61. مطهّری، مرتضی (1392). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: صدرا.
  62. ــــــــ (1384). حماسة حسینی. ج 1. تهران: صدرا.
  63. ــــــــ (1362). خدمات متقابل اسلام و ایران. ج 2. تهران: صدرا.
  64. مولوی، جلال­الدّین محمّد (1382). شرح مثنوی. ج 1. شرح بدیع­الزّمان فروزان‌فر. تهران: علمی و فرهنگی.
  65. ــــــــ (1382). شرح مثنوی. جلدهای 5 و 8. شرح سیّد جعفر شهیدی. تهران: علمی و فرهنگی.
  66. ــــــــ (1387). کلّیّات دیوان شمس تبریزی. با مقدّمة بدیع­الزّمان فروزان‌فر. تهران: سیمرغ.
  67. میرهادی (خمارلو)، توران (1391). جُست ­و جو در راه­ها و روش­های تربیت. تهران: دیدار.
  68. - ناصرخسرو قبادیانی، ابومعین (1394). شرح بزرگ دیوان ناصرخسرو. ج 2. شرح مهدی محقّق. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  69. نصری، عبدالله (1381). پایان شب ­سخن­سرایی (زندگی،آثار و اندیشه­های استاد جلال­الدّین همایی). تهران: آفتاب­توسعه.
  70. نظامی، الیاس­بن­یوسف (1378). شرف‌نامه. با حواشی و تصحیح حسن وحید دستگردی، به کوشش سعید حمیدیان. تهران: قطره.
  71. نقیب­زاده، میرعبدالحسین (1374). نگاهی به فلسفة آموزش و پرورش. تهران: طهوری.
  72. نوری، حسین (1408 ق). مُستدرک الوسائل و مُستنبط المسائل. ج 6. قم: مؤسّسة آل­البیت (علیهم­السّلام).
  73. نوری، محمّد اسماعیل (1382). جایگاه رفیع معلّم در اسلام. قم: نصایح.
  74. نیستانی، محمّدرضا (1395). کلاسی از جنس واقعه (درس­هایی­که از استاد غلامحسین شکوهی آموخته­ام). اصفهان: یارمانا.
  75. ورّام بن أبی­فراس، ابوالحسین (1410 ق). مجموعة ورّام. ج 2. قم: مکتبه فقیه.
  76. هجویری، علیّ‌بن‌عثمان (1384). کشف المحجوب. با مقدّمه، تصحیح و تعلیقات محمود عابدی. تهران: سروش.