ارائه مدلی به‌منظور بررسی تأثیرگذاری سازمان بسیج بر مؤلفه‌ها و شاخص‌های فرهنگ

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب

2 استادیار گروه مدیریت فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات

3 استادیار گروه مدیریت فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب

4 استاد گروه مدیریت، دانشگاه جامع امام حسین(ع)

5 مدرس گروه مدیریت فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب

چکیده

سازمان بسیج به عنوان یک سازمان مردم‌نهاد، می‌تواند در رشد و شکوفایی کشور در حوزه فرهنگ تأثیرگذار باشد. هدف اصلی این تحقیق، تدوین مدلی به‌منظور بررسی تأثیرگذاری سازمان بسیج بر مؤلفه‌ها و شاخص‌های فرهنگ است. اهداف فرعی نیز شناسایی و استخراج شاخص‌ها و ابعاد فرهنگی متناسب با نیازهای کشور و تأیید شاخص‌های استخراج‌شده با استفاده از نظر خبرگان و روش دلفی بوده است. ابتدا با مطالعه اسناد فرهنگ، شاخص‌های فرهنگی شناسایی شدند. پس‌ازآن، این شاخص‌ها در قالب پرسشنامه دلفی قرار گرفته و پس از تأیید اولیه اعتبار آن طی فرآیند دلفی، توسط خبرگان موردبررسی قرار گرفتند. پس از جمع‌آوری نظرات خبرگان در طی برگزاری چند مرحله روش دلفی و بررسی روایی و پایایی جواب‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از معادلات ساختاری، اقدام به تدوین مدلی برای بررسی تأثیرگذاری سازمان بسیج بر روی شاخص‌های تأییدشده از سوی خبرگان شد. مدل به‌دست‌آمده حاکی از آن است که از بین شاخص‌های مورد تأیید خبرگان، شاخص‌های استقلال ملی، هویت، وحدت و انسجام، به ترتیب در رتبه‌های اول تا سوم از نظر تأثیرپذیری از سازمان بسیج قرار گرفتند. در نهایت باید گفت که عملکرد سازمان بسیج در تأثیرگذاری بر شاخص‌های فرهنگ، در برخی موارد خوب و در برخی موارد ضعیف بوده است؛ بنابراین سازمان بسیج به عنوان بزرگ‌ترین سازمان مردم‌نهاد کشور و با توجه به رسالت فرهنگی که در روح این سازمان نهفته است، باید با تلاشی بی‌وقفه و برنامه‌ریزی در سه قالب بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت در زمینه فرهنگ، سعی در تأثیرگذاری بیشتر بر شاخص‌های فرهنگ در کشور داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Providing a Model to Investigate the Impact of the Basij on the Components and Indicators of Culture

نویسندگان [English]

  • Seyed Azim Mousavi 1
  • Mohammad Mehdi Mazaheri Tehrani 2
  • Bahram Alishiri 3
  • Ali Farhi 4
  • Sheida Mahnam 5
1 PhD Student in Cultural Management and Planning, Islamic Azad University, South Tehran Branch
2 Assistant Professor, Department of Cultural Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch
3 Assistant Professor, Department of Cultural Management, Islamic Azad University, South Tehran Branch
4 Professor of Management, Imam Hossein University (AS)
5 Lecturer, Department of Cultural Management, Islamic Azad University, South Tehran Branch
چکیده [English]

Basij organization as an NGO can affect the growth and development of the country in the field of culture. The main purpose of this study is to develop a model to investigate the influence of Basij organization on the components and indicators of culture. Sub-objectives were to identify and extract cultural indicators and dimensions appropriate to the needs of the country and to confirm the extracted indicators using experts' opinions and Delfi method. First, cultural indicators were identified by studying cultural documents. After that, these indicators were placed in the form of Delfi questionnaire and after initial confirmation of its validity during The Delfi process, they were examined by experts. After collecting experts' opinions during several stages of Delfi method and investigating the validity and reliability of the collected answers using structural equations, a model was developed to investigate the effectiveness of Basij organization on the indicators approved by the experts. The obtained model indicates that among the approved indicators of experts, national independence, identity, unity and cohesion indices, were in the first to third rank in terms of influence of mobilized organization, respectively. Finally, it should be said that the performance of Basij organization in affecting cultural indicators has been good in some cases and in some cases weak, so Basij organization as the largest organization of the people of the country and considering the cultural mission that lies in the spirit of this organization, it should try to influence the cultural indicators in three long term, mid-term and short term formats in the field of culture.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Basij Organization
  • Culture
  • Cultural Components (Indicators)
  • Structural Equation Model
  1. امام خمینی(ره)، روح‌الله موسوی (1370). صحیفه نور (مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات)، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  2. مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی). (1387). فرهنگ و تهاجم فرهنگی. تهران. سازمان مدارک فرهنگی انقلاب.
  3. آشوری، داریوش (1386). تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ، تهران: نشر آگه.
  4. پهلوان، چنگیز (1382). مجموعه مقالات توسعه فرهنگی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  5. سلیمی، محمد و صالحی امیری، سید رضا (1394). الگـویی مطلـوب از شاخص‌های سـنجش امـور فرهنگـی در رسانه ملی، تهران، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال چهارم، شماره چهاردهم، بهار.
  6. صالحی امیری، سید رضا (1389). مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی، تهران: انتشارات ققنوس.
  7. صالحی امیری، سید رضا و محمدی، سعید (1389). دیپلماسی فرهنگی، تهران: انتشارات ققنوس.
  8. عزتی، مرتضی (1376). توسعه و توسعه‌یافتگی از دیدگاه امام خمینی (ره)، مجموعه مقالات نخستین همایش اسلام و توسعه، تهران، دانشگاه شهید بهشتی.
  9. عسکری وزیری، علی، زارعی متین، حسن و امیری، علینقی. (1391). ارائه الگوی مؤلفه‌های فرهنگ‌سازمانی با رویکرد اسلامی و مبتنی بر نهج‌البلاغه، مدیریت در دانشگاه اسلامی، سال اول، شماره 3، پاییز.
  10. عمید، حسن (1390). فرهنگ فارسی عمید، تهران، نشر امیرکبیر.
  11. فرهی بوزنجانی، برزو (1382). ارزیابی جایگاه دوره‌های آموزش مدیریت فرهنگی در کشور، تهران، انتشارات شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  12. فرهی بوزنجانی، برزو، سنجقی، محمدابراهیم، بازرگانی، محمد و سلطانی، محمدرضا (1392). طراحی و تبیین مدل شناخت، سنجش و مدیریت فرهنگ سازمانی، مورد مطالعه: یکی از نهادهای انقلاب اسلامی، راهبرد فرهنگ، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، شماره بیست و یکم، بهار.
  13. فکوهی، ناصر (1379). درآمدی بر انسان‌شناسی، تهران، نشر نی.
  14. آزی، رضا (1393). مؤلفه‌های فرهنگ مطلوب از منظر جامعه‌شناسی، فصلنامه مدیریت در اسلام، سال هشتم، بهار و تابستان.
  15. کاشفی، محمدرضا (1387). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)‏‫.
  16. کچوییان، حسین (1383). هویت ایرانی و مؤلفه‌های آن، تهران، انتشارات شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  17. لطیفی، میثم و ظهوریان ابوترابی، میثم (1394). تدوین الگوی ارزیابی شاخص‌های فرهنگ عمومی در دانشگاه‌ها، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی اجتماعی، دوره هشتم، شماره 1، بهار.
  18. موثقی، سید احمد (1374). جنبش‌های اسلامی معاصر، تهران، نشر سمت.
  19. موحدی، مسعود (1383). تعیین ویژگی‌های فرهنگ ملی – اسلامی، تهران، انتشارات شورای عالی انقلاب فرهنگی.
  20. موسایی، میثم (1375). دین و فرهنگ توسعه، تهران، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
  21. نیکوکار، غلامحسین، سلطانی، محمدرضا و نیاوند، عباس (1392). طراحی الگوی بومی شناخت و سنجش فرهنگ‌سازمانی سازمان‌های نظامی و انتظامی جمهوری اسلامی ایران، نشریه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، دوره 5، شماره 3، پاییز.
  22. وثوقی، منصور، آرام، هاشم و سلمانی، گودرز (1391). بررسی موانع ساختاری در جهت شکل‌گیری و ارتقای توسعه فرهنگی در ایران (چالش‌ها و راهکارها)، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی، سال چهارم، شماره سوم، تابستان.
  23. ویلیامز‌، ریموند (1985). مطابق با تعریف کنفرانس جهانی یونسکو 1982 در مکزیکوسیتی.
    به نقل از: فاضلی، فاطمه. راهبردهای عملی توسعه فرهنگی، نشر سازمان یونسکو.