شناسایی مؤلفه‌های تهدید نرم فرهنگی از دیدگاه قرآن کریم و سیره نبوی بر پایه «فتنه و فساد در مبانی دینی و برنامه‌های آئینی»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 استادیار دانشگاه جامع امام حسین (ع)

4 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

تهدید نرم یکی از شیوه­های کارامد و اثرگذاری است که دشمنان برای نفوذ و آسیب رساندن به سایر جوامع به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران از آن استفاده می­کنند و شامل حوزه­های مختلفی است که مهم‌ترین آن، حوزه فرهنگی است. هدف این پژوهش، بررسی و شناسایی مؤلفه‌های تهدید نرم فرهنگی بر پایه «فتنه و فساد در مبانی دینی و برنامه­های آئینی» از منظر قرآن کریم و سیره نبوی است. روش تحقیق، داده‌بنیاد (گراندد تئوری) به شیوه کیفی است. نوع تحقیق، کاربردی- توسعه­ای، روش گردآوری داده­ها، کتابخانه­ای و خبرگی و ابزار آن، فیش‌برداری، مصاحبه و پرسشنامه است. جامعه آماری تحقیق شامل آیات قرآن کریم، تفاسیر با رویکرد فرهنگی- تربیتی، کتب سیره نبوی و نیز تعداد 36 نفر خبره و صاحب‌نظر به‌صورت تمام شمار و هدفمند است. نتیجه تحقیق بیانگر آن است که، تهدید نرم فرهنگی بر پایه«فتنه و فساد در مبانی دینی و برنامه­های آئینی»، علیه مرجع امنیت اسلامی، یعنی دین، مردم و رهبری کاربرد دارد و مؤلفه­های آن شامل «شایعه‌پراکنی»، «تحریف اعتقادات»، «ارتداد و بازگشت از دین»، «توطئه و نقشه­های مخفیانه»، «فتنه‌انگیزی و فساد در جامعه»، «تعصب جاهلی و اطاعت کورکورانه»، «شبهه‌افکنی در اعتقادات و باورهای دینی»، «ایجاد رعب و وحشت در جامعه» و«هوچیگری و اختلال در برنامه‌های دینی» است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying the Components of the Soft Cultural Threat from the View Point of the Holy Qur'an and the Prophetic Character Based on "Sedition and Corruption in Religious Foundations and Religious Programs"

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hassan Moslemi 1
  • Seyyed Ali Akbar Rabia Nattaj 2
  • Hadi Tajik 3
  • mohsen musavi 4
1 : Ph.D. student in Quran and Hadis sciences, Mzandaran University, Babolsar
2 Associate Professor in Quran and Hadis sciences, Mzandaran University, Babolsar
3 Assistant Professor in strategic studies, Imam Hussein (pbuh) comprehensive University
4 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Mazandaran University, Babolsar, Iran
چکیده [English]

Soft Threat is one of the most effective and efficient methods that enemies use to influence and harm other communities, especially the Islamic Republic of Iran, and includes various areas, the most important of which is the cultural field. The purpose of this research is to investigate and identify the elements of cultural soft threat based on "sedition and corruption in religious foundations and religious programs" from the perspective of the Holy Qur'an and the Prophetic character. The research method is data base (grounded theory) in a qualitative way. Type of research, is applied-development, data collection method, library and expertise, and tools, are scans, interviews and questionnaires. The statistical population of the research includes Quranic verses, interpretations with a cultural-educational approach, prophetic books, as well as 36 well-known and holistic scholars. The results of the research indicate that the cultural soft threat based on "sedition and corruption in religious foundations and religious programs" has been used against the Islamic security reference, namely, religion, people and leadership, and its components include "gossiping", "alteration of religious beliefs", " "Apostasy and returning from religion", "conspiracy and secret plans," "sedition and corruption in society," "ignorance bias and blind obedience," "causing suspicious in religious beliefs," "causing terror in society," and " hooliganism and disrupting religious programs. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Threats
  • Cultural Soft Wares
  • Holy Quran
  • Prophetic Character
  • Sedition and Corruption
  1. قرآن کریم.
  2. استرآبادی، احمد بن تاج‌الدین (1374). آثار احمدی تاریخ زندگانی پیامبر اسلام و ائمه اطهار(ع)، چ اول. تهران: میراث مکتوب.
  3. افتخاری، اصغر و بابایی طلاتپه، محمدباقر (1387). «قدرت نرم، فرهنگ و امنیت». دانشگاه امام صادق(ع)، مقالات برگزیده همایش بسیج و قدرت نرم، ج 3، صص 76-118.
  4. افتخاری، اصغر (1391). تهدید نرم: رویکرد اسلامی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  5. افتخاری، اصغر و برزگرلداری، شیرزاد (1393). «تهدید نرم و گونه‌شناسی تهدید در گفتمان قرآن کریم» (مطالعه موردی داستان حضرت موسی و فرعون). فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات دفاعی استراتژیک. دوره:12. ش 56. صص 139-164.
  6. برهانی، محمدجواد (1387). «استعمار نو و نقش تخریبی آن در جهان اسلام».
    مجموعه مقالات همایش استعمار فرانو. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). صص 343-374.
  7. خسروی، مرتضی (1394). امنیت در قرآن (رویکردی تفسیری تبیینی). تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  8. داودی دهاقانی، ابراهیم و کنعانی، اکبر (1395). «تبیین بعد تهدید نرم فرهنگی- اجتماعی با رویکرد انتظامی». فصلنامه مطالعات راهبردی ناجا. س اول. ش اول. صص 75-100.
  9. دهخدا، علی‌اکبر (1379). لغت‌نامه. تهران: نشر مؤسسه لغت‌نامه دهخدا.
  10. رسولی، حبیب‌ا... (1375). راه‌ها و شیوه‌های مبارزه با تهاجم فرهنگی از دیدگاه قرآن و حدیث. تهران: دانشگاه تربیت مدرس. دانشکده علوم انسانی.
  11. صابری، حسین (1380). خاتم‌النبیین صلی‌الله علیه و آله و سلم‏. چ 3. مشهد: بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى‏.
  12. عقیلی، سید وحید و مصطفوی، فرحناز (1392). «ماهیت تهدید نرم، ابعاد و ویژگی‌ها». دانشنامه حقوق و سیاست. ش 19. صص 25-42.
  13. علی‌آبادی، یحیی (1392). جزوه آموزشی؛ نرم‌افزار آماری کیفی مکس کیودا (MAXQDA10). تهران: گروه جامعه‌شناسی مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور.
  14. قاضی ابرقو (1377). سیرت رسول‌الله. تهران: چاپخانه وزارت ارشاد.
  15. قرائتی، محسن (1374). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگى درس­هایى از قرآن.
  16. قرائتی، محسن (1383). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگى درس­هایى از قرآن.
  17. قرشی، سید علی‌اکبر (1377). تفسیر احسن الحدیث. تهران: بنیاد بعثت.
  18. کرمی، مسعود (1387). «قابلیت‌های بسیج و سرمایه اجتماعی». مجموعه مقالات قدرت نرم. ج 2. تهران: پژوهشکده مطالعات و تحقیقات بسیج.
  19. گروه مطالعاتی دانشکده امنیت ملی (1388). تهدید نرم و راهبردهای مقابله. تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  20. لک‌زایی، نجف (1385). «اصول رهیافت امنیتی پیامبر (ص) در قرآن کریم». فصلنامه علوم سیاسی. ش 35، صص 187-201.
  21. ماه‌پیشانیان، مهسا (1390). «بسترهای فرهنگی و اجتماعی در جنگ نرم»، فصلنامه مطالعات بسیج. س 14. ش 50.
  22. مترجمان (1377). تفسیر هدایت. مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی آستان قدس رضوی.
  23. مجلسی، محمدباقر (1403). بحارالانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  24. مرادی، حجت‌الله (1389). قدرت و جنگ نرم از نظریه تا عمل. تهران: نشر ساقی، چاپ دوم.
  25. مصباح‌یزدی، محمدتقی (1387). تهاجم فرهنگی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  26. مصطفوی، حسن (1380). تفسیر روشن. تهران: مرکز نشر کتاب.
  27. معین، محمد (1375). فرهنگ فارسی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
  28. معین، محمد (1382). فرهنگ معین (فارسی). تهران: انتشارات زرین.
  29. مکارم‌شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  30. مهرابی، امیرحمزه؛ خنیفر، حسین؛ امیری، علی‌نقی؛ حسن زارعی، متین و جندقی، غلامرضا (1390). «معرفی روش شناسی نظریه داده‌بنیاد برای تحقیقات اسلامی (ارائه یک نمونه)». مدیریت فرهنگ سازمانی. س 9. ش 23. بهار و تابستان. صص 5-30.
  31. هاشمیان‌فرد، زاهد (1388). امنیت در اسلام. تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.
  32. هاشمیان فرد، زاهد (1390). جنگ نرم از نگاه قرآن کریم. تهران: انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی.